नर्स आईला प्रेमळ चिठ्ठी!

साईराज सावंत, हा इयत्ता दुसरीत, गोरेगावच्या डोसीबाई जीजीभॉय या मराठी शाळेत शिकणारा मुलगा. योग्य वेळी आवश्यक तेवढेच बोलणारा, कोणाच्या अध्यात मध्यात नसणारा. आपल्या छोट्या भावाबद्दल भरभरून बोलणारा आणि वर्गात सर्वांचा लाडका. त्याची आई बृहन्मुंबई महानगरपालिकेच्या रुग्णालयात नर्सचे काम करते. आपल्या भावना व्यक्त करण्यासाठी साईराजने आईला चिठ्ठी लिहिली. किती तळमळीने लिहिलंय त्याने! त्याच्या शिक्षिकेने ही चिठ्ठी ‘वयम्’ मासिकाकडे पाठवली. प्रिय आई, 

आई तू दवाखान्यामधून आल्यावर काळजी घेत जा. तुझ्या दवाखान्यात करोनाचे पेशंट असतात. तू हात स्वच्छ धूत जा. तोंडाला मास्क वापरत जा. तू देशासाठी चांगलं काम करत आहेस. मला तुझा अभिमान वाटतो. आपला देवराज नऊ महिन्यांचा असूनसुद्धा तू कामावर जातेस. पप्पा व मी देवराजची काळजी घेतो. मी अभ्यास पण करतो. तुझ्यासारखे मी पण देशासाठी काम करेन.

- तुझाच,

साईराज

शांततेतील नव्या जाणिवा

दहावीचा पोर्शन वेळेतच पूर्ण करण्यासाठी आमच्या शाळेने लॉकडाऊन होण्याआधीच Virtual (Online) Classroom चा पर्याय निवडला. ऑनलाइन लेक्चर, दहावीची आगळीवेगळी सुरुवात! त्यासाठी Zoom Meeting, Google Hangout Meet अशा Appsचा उपयोग करायला मी शिकले. मग या Technologyच्या जगात माझा हार्मोनियमचा आणि चायनीजचा क्लासही मागे राहिला नाही.

सुरुवातीला सगळेच घरी असल्याने खूप छान वाटत होते. घर आवरणे, नवीन पदार्थ शिकणे, मेंदी काढणे, मी बनवलेला केक कापून आईचा वाढदिवस साजरा करणे अशा गमतीजमती चालू होत्या. पत्ते, कॅरम, सापशिडी अशा अनेक खेळांना बऱ्याच दिवसांनी हवा लागली. बाल्कनीतून दिसणारा निवांत NH 48 पाहून भारी वाटलं. प्रथमच घरबसल्या विविध पक्ष्यांचं कूजन अनुभवता आलं.

हिंदू नववर्षाच्या स्वागतासाठी आम्ही तिघांनीच घरी गायन-वादनाची मैफल रंगवली. रामनवमीच्या दिवशी आजोळचा रामजन्म सोहळाही ऑनलाइन अनुभवला आणि संध्याकाळी लावलेल्या दिव्यांची तेवणारी ज्योत मनात सकारात्मकता निर्माण करून गेली. आता मात्र शाळेची, मैत्रिणींची ओढ लागली आहे. घरी बसूनही अभ्यास होतोय, परंतु Screen Time वाढल्याने डोळे आणि डोकं दुखायलाही सुरुवात झाली आहे. एरव्ही आवाजातील शांतता शोधणारे आपण आता शांततेतील आवाज ओळखायला शिकतो आहे!

-सई वैभव जोशी,

दहावी, ज्ञानप्रबोधिनी प्रशाला, पुणे

नॉलेज, स्किल अप

तसं बघितलं तर सुट्टी काही मला नवीन नाही, कारण तिसरीनंतर मी दोन वर्षे शाळेमध्ये गेलोच नाही. तेव्हा माझ्या आई-वडिलांनी माझ्यासाठी होम स्कूलिंगचा मार्ग पत्करला होता. त्या दोन वर्षांत मी माझ्या आवडीच्या विषयांचा अभ्यास केला- गणित व कॉम्प्युटर. मग २०१९मध्ये सहावीत प्रवेश घेतला आणि मी होमवर्क, वेगवेगळ्या परीक्षा यात अडकलो. दररोज सायकल फिरवायची राहूनच जायचं. आता गच्चीवर रोज सायकल फिरवण्याचा आनंद उपभोगतो. रोज सकाळी केर काढायला, फरशी साफ करून आईला मदत करायला शिकलोय. आमच्या घरी टीव्ही नाही. पण इंटरनेटच्या साह्याने मला वाटेल त्यावेळी मी ‘रामायण’ बघतो. इतिहास विषयसुद्धा असा गोष्टीरूपात शिकवला जावा आणि इतिहास विषयाची परीक्षा नसावी, असं माझं ठाम मत आहे.

दिल्ली येथील ‘अविष्कार’ संस्थेच्या माध्यमातून मी अॅप बनवायचं प्राथमिक ज्ञान मिळवलं. गुगल तसेच MIT या अमेरिकन संस्थांनी MIT APP INVENTOR ही वेबसाइट उपलब्ध करून दिली आहे. याचा लाभ घेऊन मी विद्यार्थ्यांना उपयुक्त असं Mathsfriend नावाचं अॅप बनवलं.. गणिताशी निगडित असं हे अॅप आहे. तुम्हीसुद्धा नक्की अॅप बनवायला शिकून घ्या; आणि बरं का, मला तुम्हांला मदत करायला नक्कीच आवडेल.

सगळ्यांना घरबसल्या संस्कृत शिकता यावे, यासाठी आता मी संस्कृत संभाषण शिकवणारे एक अॅप तयार करणार आहे. संस्कृतचे गाढे अभ्यासक काजरेकर सर यासाठी आवश्यक ते पाठ उपलब्ध करून देणार आहेत.

रोबोटिक हासुद्धा माझा आवडता विषय असल्यामुळे त्याच्याशी निगडित विविध वेबसाइटला भेट देऊन त्याचे ज्ञान प्राप्त करण्याचा प्रयत्न मी करत आहे.

- -समीहन भूषण पांगम,

सहावी, डिचोली, गोवा

सहवेदना जाणवली

या सुट्टीमुळे माझ्यातली ‘मी’ शोधण्याची एक संधी मला मिळाली आहे. आधी मी काही विषयांचा अपूर्ण राहिलेला अभ्यास पूर्ण केला. त्यानंतर मी रोज वेगवेगळे छंद जोपासत आहे. वारली पेंटिंग, रांगोळी, चित्रकला, पेन्सिल शेडिंग, मंडाला आर्ट आणि सगळ्यात महत्त्वाचे म्हणजे माझे वाचन. त्यात मी ‘वयम्’चे जुने अंक वाचून संपवले. त्यातील शब्दकोडी मी आणि माझ्या बहिणीने मिळून सोडवली. आईसोबत एक तास उपासनेला बसायचे असे ठरवले. त्यातून ऊर्जा मिळाल्याचे जाणवते. ही ऊर्जा मला दुसऱ्या दिवशीच्या उपासनेला खेचून नेते.

मला लॉकडाऊनच्या काळात काही गोष्टी खटकल्या. गावी निघून जाणारे परप्रांतीय बघून आईची मैत्रीण म्हणाली, “बरं झालं, मुंबईची घाण जातेय.” बाहेरून येणारे लोक इथे घाण करतात, असे तिचे म्हणणे मला फार खटकले. मग आई माझ्याशी संवाद साधताना मला म्हणाली की, आपण सारेच नोकरीसाठी मुंबईत आलो आहोत. आपण आपले गावातले तीनहजार स्क्वेअर फुटाचे घर सोडून इथे ७०० स्क्वेअर फूटमध्ये राहत आहोत. कारण आपल्या गावात नोकरी मिळत नाही. मजूरही असेच पोटापाण्याची व्यवस्था करण्यासाठीच इथे येतात. आज ते करोनाच्या भीतीने गावी जात आहेत. मला असे वाटते की, प्रत्येक माणसाने माणुसकी जपून बोलण्याची खूप गरज आहे. अडचणीत असलेल्यांना कधी असे काही बोलू नये, जमेल तेवढी मदत करावी हे जाणवलं.

- पर्वणी रडके,

नववी, दहिसर विद्या मंदिर, मुंबई