• दोन कोत्रांची गोष्ट वयम् मासिकात

    By Wayam Magazine, On 12th April 2021, Children Magazine

    बनपाव श्वानाश्रमात दाखल होतो झिंगारो! स्वभावाने उनाड.. इतरांना त्रास देण्यात आनंद मानणारा... पण रुपेशसारखा गुणी डॉगी असण्याने तेथील इतर श्वान मित्र त्याला बदलवतात. खरा आनंद कशात असतो, हे त्याला समजावून सांगतात... एक धम्माल कथा! बनपाव श्वानाश्रमात झिंगारो आला तेच एकदम उसळ्या घेत, गुर्मीने इथे-तिथे पाहात, अगदी मोगॅम्बो स्टाईलनं!

    शांत पहुडलेल्या रुपेशला पाहून झिंगारोनं त्याच्यावरच गुरगुरायला सुरुवात केली. मनातल्या मनात हसत रुपेश, झिंगारोचा हा गोंधळलेला आगाऊपणा गेली दोन मिनिटं पाहात होता. आता हा आपल्यावर का बरं गुरगुरतोय, हे अर्थातच रुपेशला समजण्यापलीकडचं होतं.

    झिंगारो एकदम दचकला. नेहमीची आपली गाडी वेगाने निघून गेल्याच्या आवाजानं त्याच्या निधड्या छातीत धडधडू लागलं. तो भुंकत भुंकत जीवाच्या आकांतानं कुंपण ओलांडण्याचा प्रयत्न करू लागला.

    हे पाहून रुपेश फिस्सदिशी हसला. झिंगारोच्या तीक्ष्ण श्रवणेंद्रियांतून ते हसणं सुटलं नाही. ‘बघून घेईन’ या अर्थाचा एक कटाक्ष त्यानं रुपेशवर टाकला. रुपेश शांत होता, समंजस होता; पण निर्भयही. झिंगारोच्या त्या खुन्नस बघण्याकडे रूपेशने सपशेल दुर्लक्ष केलं नि त्याचवेळी त्याला आठवलं, आठ दिवसांपूर्वी आपण या ‘बनपाव’ डॉगकेअर सेंटरमध्ये आलो, तेव्हा आपणही आपल्या राघवदादाच्या गाडीच्या मागे धावण्याचा असाच अयशस्वी प्रयत्न केला होता. या कुठल्याशा अनोळखी जागेत आपल्याला एकटं सोडून जाणा-या राघवदादाचा केवढा राग आला होता आणि मग रडूही!

    आपली- श्वानांची भाषा ज्याला कळते त्या ‘बनपाव’ डॉगकेअर सेंटरच्या मालकाने -- पप्पूदादानं आपल्याला कसं मस्त समजावलं होतं. डोक्यावरून हात फिरवीत थोपटीत पप्पूदादा म्हणाला होता ‘रुपेशबेटा, ट्राय टू अंडरस्टॅण्ड. अरे, तुझा रघुदादा तुला कायमचा सोडून गेलेला नाही बरं! पंधरा-वीस दिवसांचाच तर प्रश्न आहे. त्याची सगळी फॅमिली गेलेय फॉरेनला. इतक्या दूर तुला नेणं शक्य नाही नं! नि घरात एकटंच ठेवलं तर खाऊ-पिऊ कोण घालणार? म्हणून तर खास तुमची काळजी घेणा-या या श्वानाश्रमात तुझी मस्त व्यवस्था केलेय त्यानं. एकदम् आरामात राहा बरं. संध्याकाळपर्यंत इथे आधीच राहायला आलेल्या दहा-बारा जणांशी तुझी मैत्री होईल. बघ, प्यायला स्वच्छ पाण्याचा टँक आहे, डुंबायला पाँड! बागही कशी हिरवीगार! हां, पण कुंपणाबाहेर? -नो! नो! आता मूड एकदम् फ्रेश कर. चलो हॅप्पी हो जाओ!

    रुपेशला लगेचच जाणवलं, राघवदादा काही दिवस भेटणार नाही हे खरंय्. पण, पप्पूदादाही प्रेमळ आहे.

    तेवढ्यात एखादा बलदंड रणगाडा समोर उभा राहावा तसा उभा राहिला झिंगारो! रुपेश दचकलाच. राघवदादा आणि सा-या घराच्या आठवणींची सोनसाखळी एकदम तुटली. रुपेशला कळेच ना, असा काय वागतोय झिंगारो? ओळख ना पाळख, असा दादागिरी केल्यासारखा उभा राहातो काय? आडदांड-मॅनरलेस...!
    ‘‘क्काय रे- माझ्याचबद्दल सोचते हो ना?’’
    ‘‘अं? हो-’’ रूपेशने दबकतच उत्तर दिले.
    ‘‘फिर मन में क्यों? बोल की खुल्लमखुल्ला.’’
    ‘‘काय बोलणार? तू असा उगीचच रागावल्यासारखा का वागतोयस्?’’
    ‘‘ती अपनी स्टाईल है!’’
    ‘‘स्टाईल?’’
    ‘‘मग? झिंगारो म्हणतात मला.’’
    ‘‘झिंगारो?’’

    ‘‘हो, पण तू नुसता झिंगारो नाय बोलायचा; झिंगारोभाई!’’

    ‘‘झिंगारो, थोडं हळू आवाजात बोल ना?’’

    ‘‘हे बघा मी शांत राहीन, ओरडेन, किंवा अस्सा डिजे नाचेन; कुन्नाचं ऐकणार नाय्, काSSय?’ झिंगारो एकदम भीषण आवाज काढून नाचायलाच लागला. अगदी वेगळाच आवाज ऐकून पप्पूदादा धावत आला. झिंगारो त्याच्याहीकडे एकदम् बुबुळं मोठी करून गुरगुरायला लागला.

    पप्पूदादाने झिंगारोला आपल्या बलदंड हाताने प्रेमाने जवळ घेतलं, पण छे! मग जरबेचा हिसका दाखवत पप्पूदादा म्हणाला, ‘‘हे शेवटचं असं उनाड वागणं! झिंगारो, हे तुझ्या मन्टोदादाचं घर नाही; हा श्वानाश्रम आहे.’’

    ‘‘असेल, मला काय त्याचं?’’

    ‘‘तेच सांगतोय; केअर सेंटरमधल्या इतर डॉगींना त्रास होऊन चालणार नाही. समजलं?’’

    झिंगारो एकदम कावराबावरा झाला. सावधपणे म्हणाला, ‘‘तुला आपुनकी भाषा समजते?’’

    ‘‘होय, आणि सरळ चांगल्या भाषेतच बोलायचं. काय? शेपूटच नाही, वेळ आली तर तुझी जीभही सरळ करेन मी. बघ हा रुपेश तुझ्याच एवढा आहे. आतही खूप गुणी डॉगी आहेत. मजा करा, पण इतरांना त्रास द्यायचा नाही. आता फक्त शब्दानं सांगतोय, नाहीतर... ’’

    ‘‘आत काय?’’

    ‘‘सांगेल रुपेश!’’ झिंगारो थोडा घाबरलेला दिसला. मग मायेनं जवळ घेत म्हणाला, ‘‘झिंगारो, नियम हे पाळण्यासाठी असतात. खात्री आहे, येथून तू तुझ्या घरी जाशील तेव्हा तू तुझ्या मन्टोदादालाही बदलवशील, इतका गुणी होशील. माणसांपेक्षा तुमच्याबद्दल मला अधिक विश्वास आहे!’’

    पप्पूदादा ऐटबाजपणे उठला. ‘बाSSय’ करीत निघून गेला.

    रुपेश म्हणाला, ‘‘झिंगारोभाई!’’

    ‘‘नको, झिंगोच म्हण.’’

    ‘‘बरं, दोस्ता झिंगो, या केअर सेंटरमध्ये फक्त खाणं-पिणं नाही, संस्कारही केले जातात. खेळ शिकवले जातात. कळेल हळूहळू, जा फ्रेश हो! मस्त पाँड आहे. जरा सूर मारून पोहून ये, तोवर तुझं लंच घेऊन राजू येईल.’’

    ‘‘तोही डॉगीच?’’
    ‘‘नाही, इथला वेटर!’’
    ‘‘हां, मग वांधा नाय.’’
    झिंगारोनं खूप दिवसांत केली नव्हती इतकी मस्त अंघोळ केली. बंगल्यातल्या बंद बंद खोलीपेक्षा खुल्या आकाशाखाली छोट्या तळ्यात डुंबण्याने झिंगारो खूश होता. आता भूकही सपाटून लागली. राजूदादानं तेवढ्यात चकचकीत डिशमध्ये जेवणही आणलं.

    घाईघाईनं झिंगारोनं त्याचा फडशा पाडला. थोडं जेवण ताटातच ठेवलं. रुपेश तेवढ्यात तिथं आला. झिंगारोला म्हणाला, ‘‘झिंगो, अरे, पप्पूदादानं तुझं असं अन्न टाकलेलं ताट पाहिलं तर रात्रीचं जेवण मिळणार नाही तुला.’’

    ‘‘म्हणजे?’ ’

    ‘‘अरे, पोटभर जेवा, पण ताटात काही टाकायचं नाही, हा इथला नियम आहे.’’ ‘‘हा काय नियम?’’

    ‘‘होय; ताट स्वच्छ करायचं, अन्न असं टाकायचं नाही. अरे, पप्पूदादानं सांगितलं ना आम्हांला, ‘‘तुम्ही भाग्यवान आहात; चांगल्या घरात प्रेमानं पाळतात तुम्हांला, तुमच्यातल्याच काहीजणांना एक वेळचं अन्न शोधायला, उन्हात वणवण करावी लागते. लोकांचं ‘हाड् हाड्’ ऐकावं लागतं. पण आपल्याला तेच अन्न पुढ्यात मिळतं, तर त्या अन्नाचा मान ठेवा.’’

    ‘‘खरंय रे! मैने तो ऐसा सोचाही नही था’’. झिंगारो खरंच विचार करू लागला होता. डोकं खाजवत त्यानं रुपेशला विचारलं, ‘‘अरे, हा पप्पूदादा केअरटेकर की रिंगमास्टर?’’ रुपेश गालातच हसला नि म्हणाला, ‘‘गुणी डॉगींसाठी केअरटेकर नि शिस्त मोडणा-यांसाठी... ’’

    ‘‘पुरे पुरे, कळलं बरं!’’

    जेवून सुस्तावल्यानं नेमलेल्या जागी झिंगारो झोपीही गेला. पण जागा झाला तो ताजातवाना होऊन. एकदम जुन्या सवयी जाणार थोड्याच? आता खेळायला बाहेर पडलेल्या केअर सेंटरमधल्या इतर डॉगींना त्रास द्यायला त्यानं सुरुवात केली. कुणाचा चेंडू पळव, तो लपव, कुणाची शेपटीच ओढ, कुणाला पंजा बोच, सगळेच हैराण झाले. कुठून आला हा भयंकर झिंगारो.

    पिटुकला मंगू डॉगी म्हणाला, ‘‘पप्पूदादा, त्या झिंगोला तरी दूर सोड नाहीतर आम्हांला तरी आमच्या घरी पाठव.’’

    चंकू तर मुसमुसतच होती. पप्पूदादानं तिच्या मऊमायाळू केसांतून हात फिरवीत म्हटलं, ‘‘चंकू, काय झालं?’’

    ‘‘हे बघ, माझ्या शेपटीचे केसच तोडले त्या नव्या झिंगोनं, त्याचं बोलणंही विचित्रच! पप्पूदादा, इथे पाच सहा दिवस आमचे मजेत गेले, पण आता आज हा झिंगारो आल्यापासनं...’’

    पप्पूदादानं तिला थोपटलं. तो बोलू लागला- ‘‘हे झिंगारो प्रकरण काही वेगळंच दिसतंय. आत्तापर्यंत आनंदात असलेला हा आपला ‘बनपाव’ श्वानाश्रम एवढा उदास कधीच नव्हता. झिंगारोमुळे इथली शांतता हरवून चालणार नाही. त्यानं थेट मन्टोदादाला, म्हणजे झिंगारोच्या मालकालाच फोन लावला. मन्टोदादाच्या असिस्टंटने फोन घेतला. भर दुपारी फोन केल्याबद्दल त्या असिस्टंटनेच रघूदादाला चार नको ते शब्द सुनावले. शिवाय मन्टोदादाला डिस्टर्ब न करण्याबद्दल धमकावलेही.

    चतुर पप्पूदादाला कळलं, झिंगारो असं वागतो, यात त्याची काहीही चूक नाही. घरातल्यांचं वागणं तो बघतो आहे. जसे आसपासचे वातावरण तसेच वागणारे हे निष्पाप श्वान!

    फोन ठेवला, तेव्हा पप्पूदादाच्या पायाशीच रुपेश बसला होता. डोळ्यांत उदासी, शेपटीची मंद हालचाल. जणू तो त्याला सांगत होता, ‘‘पप्पूदादा, अजून एखादा दिवस जाऊ दे, होईल सगळं ठीक.’’ पप्पूदादाला काही सुचेना.

    त्यानं त्याचा असिस्टंट राजूला विचारलं. राजू सरळ म्हणाला, ‘‘माझ्याही ध्यानात आलंय. मोठा खोडसाळ डॉगी आहे झिंगारो. त्याला पिंज-यातच ठेवा. शिवाय आतही साखळी लावू या. एक दिवस उपाशी ठेवू या, तेव्हा अद्दल घडेल.’’ पप्पूदादा म्हणाला, ‘‘अरे, हा काही कुत्र्यांचा तुरुंग नाही. हे त्यांचं पाळणाघर आहे. बघ ना, इथे किती अनोळखी डॉगी येतात, त्यांची एकमेकांशी मैत्री होतेच, पण त्यांना न्यायला-सोडायला येणा-या माणसांचीही नाती जुळतात. ह्या गुणी कुत्र्यांनी किती नवीन घरं जोडली आहेत!’’ .. पप्पूदादाचा स्वर व्याकुळ झाला. तेव्हढ्यात त्याच्या पायाच्या बोटांना मऊ ओला स्पर्श झालेला त्याला जाणवला. रुपेश आपल्या गुलाबी जिभेनं त्याला काही सांगू इच्छित होता.

    ‘‘बोल रुपेश’’.

    ‘‘दादा, झिंगारो वाईट नाही. त्याला खरं तर चांगले नि वाईट यातला फरकच माहीत नाहीये. नको त्याला पिंज-यात ठेवूस. मी ऐकलंय सगळं. मी घेतो पुढाकार. आमच्या आनंदासाठी त्याला कैद नको रे! दादा, तो ज्यांच्या घरात वाढला, त्यांच्यासारखाच तो बोलणार- वागणार. मी समजावतो झिंगारोला.’’ रुपेशचं बोलणं ऐकून पप्पूदादा सुखावला. डोळ्यांनीच म्हणाला- ‘‘ओके!’’ सर्वांना पुरतं छळून दमल्यामुळे सुखावलेल्या झिंगारोला, रुपेशला पाहून आनंद झाला.

    ‘‘क्क्याय राव?- झालोच की नाही आल्या आल्या किंग इथले?’’ ‘‘तेच सांगायला आलोय !’’

    ‘‘का SS य?’’ पंजानं कॉलर झटकून डावा कान कुर्यात उडवत झिंगारोनं विचारलं. ‘‘या किंगची रवानगी उद्या तुरुंगात होणार आहे.’’

    ‘‘कुणाची बिशाद?’’

    ‘‘झिंगो, सर्व डॉगीजनी तक्रार केलीय तुझ्याबद्दल, सर्वांना तू खूप त्रास दिलास. साधे-सरळ आहेत सगळे. प्रेमळही! तू ही तसाच हो. अरे, असं कुणाला त्रास देऊन राजा होण्यात कसला आलाय आनंद? प्रेमानं जिंकून घे सर्वांना.’’ ‘‘यार रुपेश, तू वेगळंच बोलतोस रे. आपुनने ऐसा कभी सुनाच नही ! हम तो मन्टो दादा के...’’

    ‘‘झिंगो, सगळे मन्टोदादाला घाबरतात. त्याला कुणीही चांगलं म्हणत नाही. तो अनेकदा तुरुंगात असतो. झिंगारो, त्याचं असं वागणं तुला आवडतं? माझा प्रेमळ रघुदादा सर्वांशी कसा प्रेमाने वागतो, ते मी सतत पाहतो. तुला मिळतं हे कधी पाहायला? अरे, गुंड माणसाचा गुंड कुत्रा अशी तुझी ओळख तुला आवडेल? नाही ना? मग बदल स्वतःला. तुझं नशीब चांगलं म्हणून इथं आलास. बघ शिस्तीनं, प्रेमानं वागून मिळणारा आनंद. गुर्मीने वागण्याहून निराळा असतो तो. आता विचार तू कर. नाहीतर, कधी नव्हे ते पप्पूदादाला तुला पिंजऱ्यात ठेवावं लागेल. आणि आम्हांलाच आवडणार नाही तुला असं पिंजऱ्यात ठेवलेलं,’’ झिंगारो मन लावून ऐकत होता. एकदम गप्प झाला तो.

    रुपेशनं झिंगारोच्या मानेवर पुढचा हात ठेवून विचारलं, ‘‘मित्रा, बोअर झालास का रे?’’

    ‘‘नाही रे, वाटलं, फक्त चार- पाच तासांत मी माझ्याच मंडळींमध्ये इतका नकोसा झालो. इतका का वाईट आहे मी!’’

    ...रुपेशनं खुणेचा एक आवाज केला. दबक्या पावलांनी एक एक डॉगी बाहेर आले आणि झिंगारोच्या समोर अर्धवर्तुळाकार बसले. प्रत्येकाच्या डोळ्यांत उत्सुकता, राग, संयम - यांचं एक अद्भुत मिश्रण होतं. सहसा ‘बनपाव’ केअर सेंटरमध्ये नसते अशी एक वेगळीच शांतता पसरली.

    झिंगारोने त्यांना विचारलं- ‘सगळे रागावलात ना माझ्यावर?’’

    ‘‘होSS’’ एका सुरात सारे म्हणाले.

    ‘‘पण क्षमा कराल या नव्या मित्राला?’’

    ‘‘!’’

    ‘‘मनापासून क्षमा मागतोय मी.’’

    चंकू, मंकू, रिंगो, नॅन्सी सगळे एकमेकांकडे अविश्वासाने बघत राहिले. ‘‘अरे सुधारण्याचा एक चान्स द्या या मित्राला.’’

    ‘‘ओके. नक्की. आता आम्हीच सांगू पप्पू दादाला, झिंगारोला शिक्षा नको. तो आमच्याचबरोबर खेळणार...’’

    ‘‘रुपेश, थँक यू !’’

    ‘‘मला एकट्याला नको, या साऱ्यांना म्हण, आणि बरं का झिंगो, घरी जाशील ना, तेव्हाही चांगलाच वाग. तुझं वागणं पाहून पिंटो बदलायला हवा. जाताना इथली चार गुलाबाची फुलं घेऊन जा. त्याच्या हातातून बंदूक काढून घे आणि ती फुलं त्याला दे. अरे, प्राणी बदलतात तर माणसं का नाही बदलणार?’’

    दुसऱ्या दिवशीची सकाळ जास्तच प्रसन्न होती. रिंगो आणि झिंगारो चक्क बॅट-बॉल खेळत होते नि फिल्डिंगला चंकू, मंकू, नन्सी सारेच!

    रघुदादा आणि राजूला हे पाहताना वाटलं- सारं स्वप्न तर नाही ना ! रघू राजूला म्हणाला, ‘खरंच प्राणी किती समजूतदार ! किती लगेच बदलतात...’’ ‘‘खरंय रघुदादा, पण त्यासाठी प्रेम करणारा रघुदादाही लागतोच ना!’’
    रघुदादाने राजूकडे अभिमानाने पाहिलं तेवढ्यात रुपेश तोंडात चेंडू धरून आला. झिंगारोने रघुदादाला खेळायला बोलावलं. कोण कोणाबरोबर खेळतंय हे कळणारच नाही असं खेळ सुरू झाला- मैत्रीचा ! मायेचा!!

    -प्रवीण दवणे

  • हिरवाईत लपलेली रंगीत दुनिया

    On 24th July 2020, Children Magazine

    पाऊस पडला की अगदी आठवड्याभरातच आपल्या आजूबाजूचं चित्र हिरवंगार होतं. कवी ना. धों. महानोरांच्या भाषेत सांगायचं तर ‘आषाढाला पाणकळा, सृष्टी लावण्याचा मळा!’ मग हे सृष्टी लावण्य खुलतं कसं? हे समजून घेऊया जिल्पा निजसुरे यांच्या लेखातून!'वयम्' मासिकाच्या जून 2013 च्या अंकात प्रसिद्ध झालेला हा लेख वाचा आणि तुम्ही काय काय नवीन पाहिलंत ते जरूर कळवा-

  • रात्री उडणारे ‘पतंग'

    On 21st July 2020, Children Magazine

    दि.१८ ते २६ जुलै हा आठवडा भारतात National Moth week म्हणून साजरा होत आहे. फुलपाखरांचे चुलतभाऊ म्हणता येतील अशा पतंगांच्या जगाची आम्हांला ( मी आणि युवराज गुर्जर Yuwaraj Gurjar) ओळख झाली, ती येऊरला अचानक दिसलेल्या अॅटलास मॉथ मुळे. डॉ. अरूण जोशी आणि आयझॅक किहीमकर Isaac Kehimkar हे आमचे सुरुवातीचे मार्गदर्शक. जानेवारी २०१५ मध्ये 'वयम्' मासिकासाठी संपादिका शुभदा चौकर यांनी मला संक्रांत विशेषांकात 'पतंगां'वर लेख लिहायला सांगितला, तो लेख म्हणजे- ‘रात्री उडणारे पतंग’. ‘राष्ट्रीय 'पतंग' महोत्सव २०२०’च्या निमित्ताने पुन्हा एकदा वाचकांसाठी आम्ही शेअर करतोय

  • खमंग सुगंध मातीचा!

    On 17th July 2020, Children Magazine

    गंध आणि आठवणी याचं एक छान नातं आहे. हा गंध बसल्याजागी आपल्याला स्थळ-काळ कोणत्याही मर्यादेशिवाय कुठेही घेऊन जातो. आठवा बघू तुम्हाला जुन्या आठवणी करून देणारे वेगवेगळे गंध! एक गंध तर सगळ्या मुला-माणसांना धुंद करतो तो म्हणजे पहिल्या पावसानंतर पसरणारा मातीचा गंध... त्याबद्दल जाणून घेण्यासाठी वाचू या पद्मश्री पुरस्कारप्राप्त वैज्ञानिक डॉ. शरद काळे यांचा लेख! ‘वयम्’ मासिकाच्या जून 2013 च्या अंकात प्रसिद्ध झालेला हा लेख आज या नव्या माध्यमात प्रसिद्ध करत आहोत.

    पहिल्या पावसात भिजताना मातीचा सुवास अनुभवलाय तुम्ही? त्याला म्हणतात मृद्गंध. मृदा म्हणजे माती. मातीच्या हा गंध छान खमंग असतो.

  • थेंबू आला भेटीला

    On 14th July 2020, Children Magazine

    गेले काही दिवस पावसाने जवळपास पूर्ण महाराष्ट्रात हजेरी लावून सगळं वातावरण गारेगार केलंय. पण पाऊस नक्की पडतो तरी कसा? आपल्याला सांगतोय थेंबू! हो हो थेंबू ! थेंबूची ही छानशी गोष्ट. या थेंबूला आपल्यासाठी बोलका केलाय ज्येष्ठ वैज्ञानिक डॉ. बाळ फोंडके यांनी! ‘वयम्’ मासिकाच्या जून 2013 च्या अंकात प्रसिद्ध झालेला हा लेख खास बाल-किशोरांना वाचायला पाठवत आहोत.

    मित्रांनो, मी आलोSSS मी... पावसाचा थेंब!

  • पाठ्यपुस्तकांचा इतिहास!

    On 7th July 2020, Children Magazine

    काय, नवीन पाठ्यपुस्तकं पाहिलीत का? शैक्षणिक वर्ष सुरू झालं की पाठ्यपुस्तकं पाहायची ओढ लागते ना? यंदा तर अजून शाळा सुरू नाही झाल्या, पण पाठ्यपुस्तकं मात्र वेळेत आली. पाठ्यपुस्तक या प्रकारचा शोध कधी, कुणी लावला, पहिलं पाठ्यपुस्तक कधी प्रसिद्ध झालं, माहितीये?... 'वयम्' मासिकाच्या जुलै 2014 अंकात प्रसिद्ध झालेला ज्येष्ठ शिक्षणतज्ज्ञ किशोर दरक यांचा हा लेख आज मुद्दाम तुम्हाला वाचायला देत आहोत.

    'नव्या कोऱ्या पुस्तकांचा वास मला खूप आवडायचा' हे वाक्य तुम्ही अनेकदा वाचलं/ऐकलं असेल. आत्ता प्रौढ असणाऱ्या अनेकांसाठी 'नवं पुस्तक' म्हणजे 'पाठ्यपुस्तक'च असायचं. कारण बाकी इतर कोणती पुस्तकं हातात पडायचीच नाहीत. शाळेत जाऊन साक्षर झालेल्या सगळ्यांच्या आयुष्यात सर्वाधिक महत्वाचं स्थान असलेली पुस्तकं म्हणजे पाठ्यपुस्तकं!

  • ‘पाठ्यपुस्तक कसे घडते!'

    On 4th July 2020, Children Magazine

    यंदा करोनाच्या काळात सर्वत्र ताळेबंदी असूनही SSC बोर्डाची पाठ्यपुस्तके वेळेत तयार झाली. ती वेबसाइटवर आली. काही मुलांच्या हातातही आली. पाठ्यपुस्तक हे शालेय अभ्यास शिकण्याचं महत्त्वाचं माध्यम! पाठ्यपुस्तकं कोण, कशी तयार करतं? जाणून घेऊया? ‘वयम्’ मासिकाच्या जुलै 2014च्या अंकातला लेख आहे हा! ‘पाठ्यपुस्तक कसे घडते!' “स्थायू, द्रव आणि वायू अशा पदार्थाच्या तीन अवस्था आहेत. पेटलेली मेणबत्ती स्थायू अवस्थेत असते, तिच्यापासून ओघळणारे मेण द्रव अवस्थेत, तर ज्योतीतील जळणारे मेण वायू अवस्थेत असते…’

  • ‘वयम्’च्या अनुभव लेख उपक्रमावर आधारित शैक्षणिक लेख, आज 'महाराष्ट्र टाइम्स'च्या संपदकीय पानावर

    On 19th June 2020, Children Magazine

    पाठ घेण्यापेक्षा पाठबळ द्या !

    सध्या मुलांच्या शाळा निदान ऑनलाइन पद्धतीने सुरू व्हाव्या, असा अट्टहासी सूर आळवला जात आहे. करोना-काळात जणू मुलांचे शिक्षण थबकले आहे आणि शिक्षण-विरहित पोकळीत ती जगत आहेत, अशी चिंता काहींना वाटत आहे. खरोखरच अशी स्थिती आहे का? प्रत्यक्ष शाळा बंद असली तरी मुलांचे शिकणे बंद पडले आहे का? या काळात अनेक मुलांनी नव्या क्षमता कमावल्या, नवी कौशल्ये आत्मसात केली, त्यांना नव्या जाणिवा झाल्या- ही शक्यता आपण लक्षात का घेत नाही?

    येनकेन प्रकारे शिक्षकांनी पाठ्यपुस्तकातील पाठ मुलांसमोर सादर केले तरच शिक्षण होते, या गृहीतकापलीकडे आपण शिक्षणाचा विचार केला तर नव्या शक्यता लक्षात येऊ शकतात. अगदी पाठ्यपुस्तक या महत्त्वाच्या व मूलभूत शिक्षण-साधनाला प्रमाण मानूनही मुलांना शिकण्यासाठी चालना देण्याच्या अनेक नव्या शक्यता आपण या काळात आजमावू शकतो.

  • ‘वयम्’च्या मुलांचे सुट्टी अनुभव – भाग 16

    On 12th June 2020, Children Magazine

    तीव्र संवेदनशीलता

    नवनवीन पदार्थ खायला कुणाला आवडत नाही? मुलांना तर वेगवेगळं, चटकदार खायला हवच असतं ना! मात्र सध्याच्या परिस्थितीत आपण गरजा आणि चैन यांतील फरक समजून घेतला पाहिजे, याची जाणीव या मुलांनाही लख्खकन् झाली! मुलांची संवेदनशीलता किती तीव्र आहे बघा!! ‘वयम्’ मासिकातर्फे आम्ही हाती घेतलेल्या अनुभव-लेखन उपक्रमात शेकडो मुलं लिहिती झाली. त्यातील निवडक अनुभव-लेख आम्ही संपादित रूपात प्रसिद्ध करत आहोत. बघा या मुलांनी करोना-काळात कित्ती गोष्टी करून पाहिल्या...

    आज वाचा भाग- 16.

  • शिस्तशीर मुलांना सलाम!

    On 8th June 2020, Children Magazine

    संयमाची रुजवण

    मुलांना पाहिजे तेव्हा पाहिजे ते मिळण्याची सवय बहुतांश घरांतून लागलेली असते. लॉकडाउनमुळे त्यांना जाणीव झाली की, आपल्याला जे जे हवेसे वाटतेय ते आत्ता मिळू शकणार नाही. आहे त्यात समाधान मिळवावे लागेल. कौतुक हे, की मुलांनी हाही धडा आनंदाने आत्मसात केला या काळात... ‘वयम्’ मासिकातर्फे आम्ही हाती घेतलेल्या अनुभव-लेखन उपक्रमात शेकडो मुले लिहिती झाली. त्यांतील निवडक अनुभव-लेख आम्ही संपादित रूपात प्रसिद्ध करत आहोत. बघा या मुलांनी करोना-काळात कित्ती गोष्टी करून पाहिल्या...

    आज वाचा भाग- 15.

  • शिस्तशीर मुलांना सलाम!

    On 2nd June 2020, Children Magazine

    शिस्तशीर मुलांना सलाम!

    “आजच्या पिढीला शिस्त नाही,” असा आरोप मोठी माणसं अनेकदा करतात. हा आरोप सपशेल खोटा पाडलेली अनेक मुलं भेटली आम्हांला... अर्थात त्यांच्या पत्रांतून! ‘वयम्’ मासिकातर्फे आम्ही हाती घेतलेल्या अनुभव-लेखन उपक्रमात शेकडो मुलं लिहिती झाली. त्यातील निवडक अनुभव-लेख आम्ही संपादित रूपात प्रसिद्ध करत आहोत. बघा, या मुलांनी गेल्या दोन महिन्यांत किती गोष्टी करून पाहिल्या... त्याही अगदी शिस्तीत! कोण म्हणू धजेल की आजची मुलं बेशिस्त आहेत?

    आज वाचा भाग- 14.

  • बेगमीचा काळ !

    On 27th May 2020, Children Magazine

    बेगमीचा काळ !

    करोना सुट्टीच्या काळात बच्चे कंपनी पापड, शेवया असे बेगमीचे पदार्थही बनवू लागली. मुळात बेगमी म्हणजे काय, ती का करायची, हे या काळाने शिकवले त्यांना! आणि घरच्यांशी मनसोक्त गप्पा मारण्यातून त्यांना कितीतरी नव्या जाणिवा झाल्या... हीही बेगमीच, त्यांना पुढच्या आयुष्यात पुरेल अशी!!

    …‘वयम्’ मासिकातर्फे आम्ही हाती घेतलेल्या अनुभव-लेखन उपक्रमात एव्हाना शेकडो मुले लिहिती झाली. त्यातील निवडक अनुभव-लेख आम्ही संपादित रूपात प्रसिद्ध करत आहोत.

    आज वाचा भाग- 13.

  • घरोघरी छोटे शेफ!

    On 22nd May 2020, Children Magazine

    घरोघरी छोटे शेफ!

    स्वयंपाकघर ही एक महत्त्वाची प्रयोगशाळा. पण व्यग्रतेमुळे मुलांना या घरच्या शाळेत वावरायला वेळही नसतो आणि वावही नसतो. अचानक मिळालेल्या सुट्टीमुळे मुलांचे पाय स्वयंपाकघरात खेचले गेले. लुडबूड करता करता ही मुले किचन चॅम्पियन झाली की! ‘वयम्’ मासिकातर्फे आम्ही हाती घेतलेल्या अनुभव-लेखन उपक्रमात जी शेकडो मुले लिहिती झाली, त्यांतील अनेकांनी त्यांच्या ‘शेफ’गिरीबद्दल लिहिलंय!

    आज वाचा भाग- 12.

  • निवांत काळातील निरीक्षण

    On 20th May 2020, Children Magazine

    एरव्ही दुर्मीळ असलेला वेळ मिळाल्यावर मुलं बारीक निरीक्षण करतात. अनोखे अनुभव मनापासून उपभोगतात... ‘वयम्’ मासिकातर्फे आम्ही हाती घेतलेल्या अनुभव-लेखन उपक्रमात शेकडो मुलं लिहिती झाली. त्यांतील निवडक अनुभव-लेख आम्ही संपादित रूपात प्रसिद्ध करत आहोत. आज वाचा भाग- 11.

  • बुध व शुक्राचे सुरम्य दर्शन

    On 19th May 2020, Children Magazine

    बुध व शुक्राचे सुरम्य दर्शन
    श्री. हेमंत मोने

    शुक्रवार दि. 22 मे 20 रोजी सायंकाळी पश्चिमेकडे बुध आणि शुक्र या दोन्ही ग्रहांचे एकमेकांजवळ दर्शन होईल. त्या दिवशी संध्याकाळी 7.10 वा. सूर्यास्त होईल.शुक्र खूपच तेजस्वी असल्यामुळे सुर्यास्तानंतर 5—10 मिनिटांतच दिसू लागेल. त्यानंतर 7.35 चे सुमारास संधिप्रकाशाचा प्रभाव कमी होईल आणि मग शुक्राच्या डाव्या हातास (दक्षिणेस ) सुमारे एक अंशावर बुध ग्रह व्यवस्थित दिसेल. या दोन ग्रहांची युती मृग नक्षत्रात होत आहे.मृगातील काक्षी (Betalguse ) हा लाल तारा, सारथी तारका पुंजातील अग्नी (Elnath) व रोहिणी (Aldeberan) यांच्या त्रिकोणात शुक्र आणि बुधाचा मुक्काम असेल.

  • ‘वयम्’च्या मुलांचे सुट्टी अनुभव – भाग 10

    On 15th May 2020, Children Magazine

    विस्मृतीतील कलांची ओढ !

    मोकळा वेळ ही पर्वणी वाटलीये मुलांना. शाळा, होमवर्क, ट्यूशन क्लास यांनी गच्च झालेल्या दिवसांत मुलांना छंद जोपासायला वेळच मिळत नाही. भरतकाम, शिवणकाम, बागकाम या कला तर फार मागे पडतात. करोनाच्या सुट्टीत काही मुले या विस्मृतीतील कलांकडे वळली. ‘वयम्’ मासिकातर्फे आम्ही हाती घेतलेल्या अनुभव-लेखन उपक्रमामुळे ही मुले लिहिती झाली. निवडक अनुभव-लेख आम्ही संपादित रूपात प्रसिद्ध करत आहोत.

    आज वाचा भाग- 10.

  • तीन ग्रहांचे दर्शन

    On 12th May 2020, Children Magazine

    ‘वयम’ वाचकांनो, पहाटे उठून जरा आकाशात बघा. गुरु, शनी व मंगळ सध्या आपल्याला सहजपणे दर्शन देत आहेत. पहाटे 5 चे सुमारास एकाच वेळी आकाशात तीन ग्रहांचे सुंदर दर्शन होते आहे. त्यासाठी द्विनेत्री, दुर्बिण अशा कोणत्याही साधनाची जरुरी नाही. आपले डोळे त्यासाठी समर्थ आहेत. आता हे ग्रह कसे पहायचे ते सांगतो. पहाटे 5 ते 5.30 ही वेळ सर्वात उत्तम. दक्षीणेकडे तोंड करा. तुमच्या उजव्या हाताकडून डाव्या हाताकडे (पश्चिमेक्डून पूर्वेकडे ) क्रमाने गुरु, शनी व मंगळ यांचे दर्शन होईल. गुरु या तिघांमध्ये तेजस्वी आहे. गुरु—शनी एकाच नजरेत येतात. या दोघांपासून मंगळ डाव्या हातास (पूर्वेकडे) थोडा दूर आहे. मंगळवाऱ दि. 12 ते शनिवार दि.16 पर्यंत निरीक्षण केल्यास आकाश दर्शनाबरोबरच चंद्राचे सरकणेही लक्षात येईल. या काळात ग्रहांच्या स्थितीत लक्षात येण्यासारखा कोणताच बदल होणार नाही. मंगळवाऱ दि. 12 च्या पहाटे चंद्राजवळ गुरु व शनी सहज ओळखता येतील. बुधवार दि. 13 रोजी चंद्र शनीच्या जवळ पोहोचलेला असेल. गुरुवार दि.15 रोजी चंद्र मंगळाला भेटेल. शुक्रवार दि. १६ रोजी चंद्राच्या रेषेत उजवीकडे (पश्चिमेस) अनुक्रमे मंगळ, शनी आणि गुरु यांचे सुरम्य दर्शन होईल.

  • ‘वयम्’च्या मुलांचे सुट्टी अनुभव – भाग 8

    On 7th May 2020, Children Magazine

    घरच्या घरी, कित्तीतरी! घरी असतानाही खूप काही शिकता येतं, याचे धडे या काळाने मुलांना दिले. मुलांनी घराची प्रयोगशाळा केली आणि पापड, केकपासून सॅनिटायझरपर्यंत काय काय करून पाहिलं. ‘वयम्’ मासिकातर्फे आम्ही हाती घेतलेल्या अनुभव-लेखन उपक्रमातील भाग 8 मध्ये मुलांच्या मनमुराद प्रयोगांबद्दल वाचा. वाचताय ना तुम्ही ही मालिका?

  • ‘वयम्’च्या मुलांचे सुट्टी अनुभव – भाग 7

    On 5th May 2020, Children Magazine

    मदत घेण्याची कला!

    अचानक भरपूर वेळ मिळाल्यावर तो कारणी लावण्यासाठी कोणाची मदत घ्यायची हे, ही मुलं न शिकवता शिकली. आपले शिक्षक, आजी-आजोबा, दादा-ताई, शिबिर किंवा क्लब चालवणारी त्यांच्या जिव्हाळ्याची व्यक्ती आणि आधुनिक तंत्रज्ञान यांचा हात धरून त्यांनी नवं काहीतरी करून पाहिलं. ‘वयम्’ मासिकातर्फे आम्ही हाती घेतलेल्या अनुभव-लेखन उपक्रमाला भरघोस प्रतिसाद मिळत आहे. निवडक अनुभव-लेख आम्ही संपादित रूपात प्रसिद्ध करत आहोत. वाचताय ना तुम्ही ही मालिका?

  • ‘वयम्’च्या मुलांचे सुट्टी अनुभव – भाग 6

    On 30th April 2020, Children Magazine

    मुलं वाचत नाहीत.. त्यांना अभ्यास नकोसा वाटतो... ही गृहितकं चुकीची आहेत. निदान ‘वयम्’ मासिकाशी निगडित असलेली मुलं तरी छान वाचतात, स्वतः स्वतःला हवं ते आवडीने शिकतायत. त्यासाठी मनापासून अभ्यास करतात. संधी, वेळ आणि वाव मिळताच ही मुलं किती काय काय करताहेत, बघा! ‘वयम्’ मासिकातर्फे आम्ही हाती घेतलेल्या अनुभव-लेखन उपक्रमाला भरघोस प्रतिसाद मिळत आहे. निवडक अनुभव-लेख आम्ही संपादित रूपात प्रसिद्ध करत आहोत. वाचताय ना तुम्ही ही मालिका?

  • ‘वयम्’च्या मुलांचे सुट्टी अनुभव – भाग 5

    On 28th April 2020, Children Magazine

    मुलांना एरव्ही मोकळा वेळ मिळणे दुर्मीळ झाले आहे. शांत, निवांत वेळ मिळताच ही मुले किती वेगवेगळ्या गोष्टी करून पाहतात, बघा. वयम् वाचक मुलांच्या अनुभव-लेख मालिकेचा हा 5वा भाग!

  • ‘वयम्’च्या मुलांचे सुट्टी अनुभव – भाग 4

    On 22nd April 2020, Children Magazine

    वयम्’ मासिकातर्फे आम्ही केलेल्या आवाहनाला भरघोस प्रतिसाद मिळत आहे. रोज किमान २०-२२ ‘वयम्’ वाचक-मुलांचे अनुभव-लेख आमच्यापर्यंत येत आहे. या अनुभव-लेखांतून मुले त्यांच्या भावना व्यक्त करत आहेत. मुले नवनवीन गोष्टी करत आहेत. नवीन काही समजून घेत आहेत. निवडक अनुभव-लेख आम्ही संपादित रूपात प्रसिद्ध करत आहोत. वाचताय ना, ही अनुभव-मालिका?

  • ‘वयम्’च्या मुलांचे सुट्टी अनुभव – भाग 3

    On 20th April 2020, Children Magazine

    वयम्’ मासिकातर्फे आम्ही केलेल्या आवाहनाला भरघोस प्रतिसाद मिळत आहे. रोज किमान २०-२२ ‘वयम्’ वाचक-मुलांचे अनुभव-लेख आमच्यापर्यंत येत आहे. या अनुभव-लेखांतून मुले त्यांच्या भावना व्यक्त करत आहेत. मुले नवनवीन गोष्टी करत आहेत. नवीन काही समजून घेत आहेत. निवडक अनुभव-लेख आम्ही संपादित रूपात प्रसिद्ध करत आहोत. वाचताय ना, तुम्ही ही अनुभव-मालिका?

  • ‘वयम्’च्या मुलांचे सुट्टी अनुभव – भाग 2

    On 14th April 2020, Children Magazine

    करोना विषाणूमुळे घरातच वेळ घालवत असताना आपण किती वेगवेगळे अनुभव घेऊ शकतो, हे मुलांकडून समजून घेण्यासारखे आहे. रोजच्या रोज ‘वयम्’च्या वाचक-मुलांचे अनुभव-लेख आमच्यापर्यंत येत आहेत. सिंधुदुर्ग ते गडचिरोली अशा महाराष्ट्र राज्याच्या पूर्व-पश्चिम सीमाभागांतूनही मुलांचे अनुभव-लेख आले आहेत. या संभ्रम-काळाबद्दल वाटणारी हुरहूर, चिंता आपल्या लेखनातून ही मुलं प्रकट करत आहेत. रडत, कंटाळत न राहता त्यांनी ही परिस्थिती फार समजूतदारपणे स्वीकारली आहे. त्यांचे अनुभव, नव्या जाणिवा त्यांच्याच शब्दांत, पण थोडक्यात समोर ठेवणारी ही अनुभव-मालिका.. वाचताय ना?

  • ‘वयम्’च्या मुलांचे सुट्टी अनुभव – भाग 1

    On 9th April 2020, Children Magazine

    घरोघरीची मुले सध्या घरी आहेत. यंदा करोना विषाणूमुळे अचानक मिळालेली सुट्टी शिवाय सर्व कुटुंबीयही घरी, अशा या काळात मुलांनी काय नवे अनुभव घेतले, त्यांना कोणत्या नव्या जाणिवा झाल्या, हे जाणून घेण्यासाठी ‘वयम्’ मासिकातर्फे करण्यात आलेल्या आवाहनाला चांगला प्रतिसाद मिळत आहे. रोजच्या रोज ‘वयम्’ वाचक-मुलांचे अनुभव-लेख वाचायला मिळत आहे. त्यात संभ्रम-काळाबद्दल मुलांच्या मनात निर्माण झालेल्या विविध भावना त्यांनी व्यक्त केल्या आहेत. त्यात हुरहूर, काळजी, चिंता अशा भावना स्वाभाविकपणे प्रकट झाल्या असल्या तरी बहुतांश मुलांनी ही परिस्थिती फार समजूतदारपणे स्वीकारली आहे.

  • शंकू ते मेंदू – आपला रंगप्रवास

    On 12th March 2020, Children Magazine

    इंट्रो - मानवी डोळ्यांना रंग नेमके कसे ओळखता येतात, यावर आतापर्यंत बरीच संशोधने झाली आहेत. काही संशोधने चालू आहेत. त्या संशोधनांतून कितीतरी रंगतदार शोध लागले आहेत... आपल्या जीवनात रंगच नसते, सगळं काही काळं-पांढरं असतं तर किती कंटाळवाणं झालं असतं, नाही का ! नशीब, आपल्या सभोवतालीच निसर्गानेच किती रंगांची लयलूट केली आहे. सरत्या पावसाच्या संध्याकाळी आभाळात दिसणारी इंद्रधनूची कमान त्यावरील ता ना पि हि नि पा जा किंवा VIBGYOR आपण आनंदाने पाहू शकतो कारण आपले डोळे आणि त्यांना आज्ञा देणारा मेंदू !

  • नैसर्गिक रंगात रंगलो आम्ही!

    On 11th March 2020, Children Magazine

    रंग कोणाला नाही आवडत ? होळी, दहीहंडी अशा सणांवेळी आपण मोठ्या प्रमाणात रंगांशी खेळतो. पण हे रंग बनतात कसे? काही वेळा हे रंग अपायही करतात. मग कोणते रंग चांगले? वाचा मार्च २०१६ च्या ‘वयम्’ अंकातील उद्योगभेटीचा वृत्तान्त - रंगात रंग कोणता? म्हणजेच Colour colour which colour? हा खेळ आपण तुम्ही खेळलाय? हा खेळ खेळताना जो रंग आपल्याला शोधायला सांगितला आहे तो रंग शोधायला आपण आपल्या आजूबाजूला पळतो आणि तो रंग सापडला की त्याला हात लावून धरतो. तो रंग शोधेपर्यंत जो आउट होईल त्यावर राज्य येते. यावेळी निसर्गातील अनेक रंगाची जणू उजळणीच चाललेली असते.

  • रंगांची बेरीज-वजाबाकी

    On 10th March 2020, Children Magazine

    सात रंगांची, तानापिहिनिपाजा भिंगरी गर्रकन फिरवली की, हा पांढरा रंग दिसतो. पण बशीत उरलेले रंगांचे उगाळे एकत्र केल्यावर मात्र काळाकुट्ट रंग होतो. असे का? आपल्याला रंग कसे दिसतात?.. वाचा हा लेख - “आई, असं का होतंय?” नीलने आईला ओढतच बाल्कनीत नेलं. “इथे बघ! आम्ही ही सात रंगांची, तानापिहिनिपाजा भिंगरी बनवली. ती रंगवताना आम्ही बशीत त्या साती रंगांचे वेगवेगळे ठिपके घोटवले होते. आता ही भिंगरी गर्रकन फिरली की, हा असा मस्त पांढरा रंग दिसतो. पण बशीत उरलेले रंगांचे उगाळे एकत्र केल्यावर मात्र हा बघ असा काळाकुट्ट रंग झाला.” “असं का झालं, काकू?” नीलच्या मित्राला, अर्णवलाही, हाच प्रश्न पडला होता.

  • अग्नि-उत्सव!

    On 9th March 2020, Children Magazine

    शब्दांनाही नाती असतात. ती समजून घेण्यात मजा असते. या लेखात ‘होळी’ आणि ‘अग्नी’ या शब्दांची नातीगोती जाणून घेऊया. `होळी रे होळी पुरणाची पोळी’, `आयी होली आयी, सब रंग लायी’ या अशा ओळी वाचून गेल्या वर्षी साजऱ्या केलेल्या होळी या सणाच्या कितीतरी आठवणी मनात जाग्या झाल्या असतील ना तुमच्या ? आणि आता तुम्हाला होळी पेटल्यावर तडतडतडतड वाजत आसमंताला भिडणाऱ्या आगीच्या ज्वाळा, होळीच्या गरम गरम हाळा, होळीत टाकलेल्या नारळाच्या खमंग भाजक्या खुरड्या मस्त स्वादिष्ट पुरणपोळी तुमच्या बरोबरीने काकामामांनी ठोकलेल्या आरोळ्या आणि मारलेल्या बोंबा आणि दुसऱ्या दिवशी होळीच्या रंगांनी रंगवलेली बाळगोपाळ दोस्त मंडळी.

  • प्राण्या तुझा रंग कसा ?

    On 4th March 2020, Children Magazine

    इंट्रो - प्राण्या-पक्ष्यांचे रंग किती वेगवेगळे असतात ना? रोहित पक्षी (फ्लेमिंगो) छान गुलाबी का? मोराचा मूळ रंग म्हणे तपकिरी असतो पण आपल्याला तर तो मोरपिशी दिसतो... असे का?
    प्राण्या तुझा रंग कसा ? आणि प्राण्या तो असा का ? या प्रश्नाची उत्तरे आपल्याला शोधताना या पृथ्वीवर असणाऱ्या विविध सजीवसृष्टीत निसर्गाने किती विचारपूर्वक रंगांची उधळण केली आहे, ते लक्षात येते. प्राण्यांच्या अंगावर दिसणारे रंग हे त्यांच्या कातडीत, केसात, लवेमध्ये किंवा पिसांत असणाऱ्या रंगद्रव्यामुळे दिसतात.

  • रंगांची ओळख

    On 3rd March 2020, Children Magazine

    इंट्रो- आपण रंग कसे काय ओळखू शकतो? आपल्या शरीरात अशी कोणती यंत्रणा आहे, जी आपल्याला रंग ओळखायला मदत करते? रंग ओळखणे ही काही सोपी क्रिया नाही. नीट समजून घ्या हं. या शास्त्रज्ञ काकानी आपल्याला खूप सोपं करून सांगितलय हे विज्ञान. आपल्याला रंग कसे शिकवले जातात? तर हिरवा रंग गवताचा. म्हणजे तर गवत ज्या रंगाचं असतं तो हिरवा. पण मग पोपटाचाही हिरवाच कसा, असा प्रश्न साहजिकच पडू शकतो. कारण त्या दोन रंगांमध्ये फरक असतो. तेव्हा रंगांची ओळख पटायची तर त्या रंगांचा अनुभव त्याला घ्यावा लागतो. आपल्या डोळ्यांनी तो रंग पाहिल्याशिवाय त्याची ओळख पटणं तसं कठिणच आहे.

  • सत्याचा शोध

    On 28th Feb 2020, Children Magazine

    मित्रांनो, आपल्या सार्‍या भारतीयांसाठी फेब्रुवारी महिना हा महत्त्वाचा आहे. याचं कारण याच महिन्याच्या २८ तारखेला 'राष्ट्रीय विज्ञान दिन' देशभर साजरा करण्यात येतो. दरवर्षी त्या दिवशीचं म्हणून एक घोषवाक्य जाहीर केलं जातं आणि त्या दिवशी देशभर होणारे कार्यक्रम त्या घोषवाक्याच्या अनुषंगानं केले जातात. या कार्यक्रमांमध्ये शाळा, महाविद्यालयं, विद्यापीठं, विविध संशोधन संस्था यांच्यातील विद्यार्थी, त्यांचे शिक्षक, शास्त्रज्ञ, संशोधक भाग घेतात. हा दिवस साजरा करायला सुरुवात झाली, ती १९८६ सालापासून.

  • साहित्यातील कोलंबस!

    On 27th Feb 2020, Children Magazine

    ज्यांच्या नावाचा एक तारा अथांग तारांगणात अक्षय विराजमान आहे असं एक

    आदरणीय नाव - कविश्रेष्ठ कुसुमाग्रज. अर्थात –‘ज्ञानपीठ’ पुरस्कार प्राप्त विष्णू वामन शिरवाडकर. जनमानसातले तात्यासाहेब! कवी, साहित्यिक अनेक असतात; पण ज्यांचे शब्द समाजाला जगण्याची प्रेरणा देतात; काळोखात ठेच लागल्यानंतर फुंकर घालतात व पुढील वाटचालीसाठी प्रकाश देतात, असे साहित्यिक विरळा असतात. आपले वि.वा.शिरवाडकर म्हणजेच कविश्रेष्ठ कुसुमाग्रज हे त्यांपैकीच महत्त्वाचे शब्दप्रभू.