छोटीशी चूक

  • छोटीशी चूक

    By Wayam Magazine, On 12th April 2021, Children Magazine

    सोलापूरहून मुंबईला चाललो होतो. पहाटे पावणे पाच वाजता बस कुठल्याशा गावाजवळ थांबली. पहाटेची वेळ. मस्त गारेगार थंडी. कानाभोवती मफलर आवळून आम्ही पाच सहा माणसंच खाली उतरलो. दोन्ही हात खिशात घालून आणि अंग आखडून आम्ही इकडे तिकडे पाहात होतो.

    सगळ्यांना हवा होता गरमागरम चहा.

    जवळच्याच एका चहाच्या टपरीला नुकतीच जाग येत होती. मालक उठला होता. पाणी भरत होता. त्याचवेळी त्याची स्टोव्ह पेटविण्याची खटपट पण सुरू होती. आम्ही सगळे यंत्रवत सरकत त्या टपरी जवळ गेलो. त्या स्टोव्हच्या आवाजानेच आम्हाला चहाचा कप डोळ्यासमोर दिसू लागला होता.

    नकळत सगळे एकदम ओरडले,“चहा।़।़ह्ण

    तो मालक आमच्यावर खेंकसून म्हणाला, “थांबा. अजून पूजा जाली नाय,आनी सगले कशाला वरडताय चा।़।़ चा? तेला टैम हाय!ह्ण तो आमच्यावर चांगलाच डाफरला!

    सकाळी-सकाळी वाद नको म्हणून आम्ही गप्प बसलो. (खरं सांगायचं तर, आम्हाला चहा हवा होता म्हणून आम्ही गफ्प बसलो.) मालकराव आमच्याकडे पाहात,रागाने डोळे फिरवत काहीतरी पुटपुटत होता. हात पाण्यात बुडवत त्याने आम्हाला काहीतरी खूण केली.

    ‘चक्रमच दिसतोय’ असं मनात म्हणत आम्ही चार पावलं जरा मागेच सरकलो. आमच्यातल्या एकाने ग्लासभर पाणी घेतलं आणि तिथेच उभं राहून तोंडावर फसाफसा मारलं. हे पाहून दुसऱयाने पण पाणी घेतलं, तोंडात खुळखूळवलं आणि आता तो तरतरून चूळ टाकणार.... इतक्यात,मालकराव पुन्हा तडतडले, “ओ सायेब इथे पाणी टाकू नका. दिसत नाय काय? लहान पोर झोपलंय इथं!! तुमा जंटलमन लोकांची पन कमाल हाय हां!ह्ण

    चूळ टाकणाऱयाने घाबरुन,तोंडातलं पाणी बक्कन गिळूनच टाकलं! आम्ही सगळ्यांनी दचकून,अंधारात डोळे फाडून पाहिलं.

    खरंच की! काळं-किट्ट गोणपाट पांघरुन एक मुलगा झोपला होता. मालकराव त्या मुलाजवळ गेले. अतिशय प्रेमळपणे म्हणाले, “ऊठ बाळ. पाच वाजायला आले. एव्हढा चा जाल की तुझं आंघोळीचं पाणी ठेवतो.ह्ण

    मुलगा टुणकन उठला. घाबरुन इकडे तिकडे पाहिलं. गोणपाटाची घडी करुन त्याने टपरीच्या टपावर ठेवली.

    मला गंमत वाटली. आमच्यावर डाफरणारा,खेंकसणारा हा मालकराव त्या मुलाशी मात्र अगदी प्रेमाने बोलत होता! शक्यतो असं होत नाही. ‘खेंकसू’ माणसं सगळ्यांवरच नेहमी खेंकसत असतात. सदोदितच ती तापलेली असतात.

    कोण असेल हा मुलगा? मालकराव त्याच्याशी इतक्या प्रेमाने का वागतात? हा त्यांचाच मुलगा असेल का? नाहीतर हा त्यांचा कुणी नातेवाईक असेल का? हा शाळेत जात असेल का? असे वेगवेगळे प्रश्न माझ्या डोक्यात फिरु लागले. माझी बेचैनी वाढली. या प्रश्नांची उत्तरं शोधायचीच असं मी पक्कं ठरवलं. यावर उपाय एकच.

    मालकरावांच्या नकळत,ह्या मुलाशी बोललं पाहिजे. त्याच्याशी गफ्पा मारल्या पाहिजेत.

    त्या मुलाचे कपडे चांगले-बिंगले होते. निळी टेरिलीनची पॅण्ट आणि पिवळा शर्ट. लग्ना-बिग्नाला जाताना घालतात ना,तसे कपडे होते त्याचे. पण खूप दिवसात न धुतल्याने जाम मळलेले. शर्टावर काही ठिकाणी चहाचे डाग. बारीक कापलेले केस. तरतरीत नाक. बोलके पण कावरे बावरे डोळे. आणि काहीतरी हरवल्याचा चेहेऱयावर भाव. मी त्याच्या जवळ गेलो. त्याच्या खांद्यावर हात ठेवला..... अचानक भूत पाहिल्यासारखा तो प्रचंड दचकला!! संशयाने तो माझ्याकडे पाहू लागला. त्याच्या शरीरातली भीतिची थरथर माझ्या हाताला जाणवली.

    “ बेटा,काय नाव तुझं?ह्ण असं मी विचारताच त्याने चुळबुळ केली. त्याच्या ओठांची हालचाल झाली,पण त्याच्या तोंडून शब्द काही फुटेना. नुकताच झोपून उठलाय. थंडीने गारठला असेल किंवा अजून झोपेत असेल म्हणून चटकन बोलता येत नसेल असं आधी वाटलं मला. पण...... कारण वेगळंच होतं.

    इतक्यात मालकराव खेंकसले,“हां।़।़,चा तयार हाय.ह्ण ‘इथे गरमागरम चहा मिळतो’ असं कळल्यावर,सगळेच प्रवासी चहा फ्यायला आले.

    तो मुलगा तोंड धुवायला सार्वजनिक नळाकडे निघाला आणि त्याच्या पाठोपाठ मी सुध्दा.

    मला पाहताच तो थबकला. मी मोकळेपणाने हसलो. तो कसानुसा हसला! प्रथम तो माझ्याशी अजिबात बोलायला तयार नव्हता. मी खूप काही त्याला विचारत होतो,पण तो फक्त मान हलवून हो,नाही सांगायचा. पण बोलायचा मात्र नाही. मी चिकाटी सोडली नाही. मी त्याच्याशी बोलतच राहिलो. त्याला गमती सांगत राहिलो. नकळत तो गफ्पा अडकला आणि त्याची खरी गोष्ट मला समजली. त्याची बेचैनी मला उमजली. त्याचं नाव दीपक चुंबळे. वय वर्षे अकरा.

    दीपकच्या घरची परीस्थिती बरी आहे. चांगली शेती आहे. त्याच्या लहान बहणीचं नाव जना. तो मोठ्या भावाला दादा म्हणतो. घरात त्याची आजी पण असते. वडील शेती करतात. आई शिवणाची लहान-सहान कामं करते.

    दीपक म्हणाला,“माझी दादासोबत रोज भांडणं व्हायची. अगदी सतत भांडणं व्हायची. आमच्या त्या भांडणांचा आईला खूप त्रास व्हायचा. आई आम्हाला ओरडायची. मारायची. कधी कधी हात जोडून विनवायची! असह्य झालं तर डोकं गच्चं धरून बसायची. पण त्यामुळे आमची भांडणं काही कमी झाली नाहीत!! भांडायच्या नादात आ़म्ही कधी आईकडे लक्षच दिलं नाही. आज...खूप वाईट वाटतं! आईची माफी मागावी असं वाटतं.....ह्ण

    त्याला पुढे बोलताच येईना. त्याच्या डोळ्यातून घळघळा पाणी वाहू लागलं. त्याला खूप भरुन आलं . त्याला आवंढा गिळताना त्रास व्हायला लागला. त्याला जवळ घेऊन थोपटलं. त्याला मोकळेपणानं रडू दिलं. काही क्षणातंच तो सावरला. त्याने पुन्हा तोंड धुतलं. त्याच्या खांद्यावर हात ठेवत त्याला म्हणालो, “काळजी करू नकोस. मी तुला नक्की मदत करीन. माझ्यावर विश्वास ठेव. मला सांग तू इथे कसा आलास?ह्ण

    “सहा दिवस झाले. मी ,जना,दादा आणि आई मामाच्या गावाला जात होतो. जाताना आमची भांडणं मस्ती सुरूच होती. आईचा जीव अगदी मेटाकुटीला आला होता. गावाला जायला आम्ही सर्व बसमधे चढलो. ‘खिडकीत कुणी बसायचं?’ यावरुन आमच्यात खूप भांडण झालं. मी दादाचा शर्ट ओढला. तो टर्रकन फाटला! आई प्रचंड कावली. आम्हा दोघांना धपाटे मारले तरी आमची भांडणं सुरुच! आई कपाळावर हात मारत मला म्हणाली,“चल चालता हो.ह्ण मी रागाच्या भरात चालता झालो. वाट फुटेल तिथे चालत सुटलो. कुठल्याशा बसमधे बसलो. तिकीटासाठी पैसे नव्हते. कंडक्टरने इथे उतरवलं. इथे आलो.

    आज...आज मला वाईट वाटतं. आईची आठवण येते.घराची आठवण येते. शाळेची, शाळेतल्या मित्रांची आठवण येते. म..म..माझं चुकलंय ..म..मला माहित्यै....ह्ण “मग घरी का जात नाहीस? मालक सोडत नाही का? तिकिटासाठी पैसे हवेत का?ह्ण

    हाताने खूण करुनच त्याने माझं बोलणं थांबवलं. त्याने कसाबसा आवंढा गिळला. शर्टाच्या बाहीला डोळे पुसले आणि मोठ्या कष्टाने म्हणाला, “पण..पण..मला घरी जायला भीती वाटते. लाज वाटते......... मी परत गेलो तर बाबा मला बेदम मारतील. मला चिडवायला,माझ्याशी भांडण करायला दादाला एक नवीनच कारण मिळेल...आणि आमच्या भांडणामुळे माझी आई पुन्हा कावेल! मग छोटी जनासुध्दा माझ्या जवळ येणार नाही.

    आईचं ऐकलं असतं तर किती बरं झालं असतं?

    इथे राहिलो तरी मला सारखी आईचीच आठवण येते हो. मला..मला स्वफ्नात सुध्दा रडणारी,काळजी करणारी आईच दिसते. माझं इथे कशात लक्ष लागत नाही आणि घरी जाण्याची काही हिंमत होत नाही. मी का।़।़य करू? मला काहीच कळत नाही हो.ह्ण दीपक पुढे बोलूच शकला नाही. त्याला खूप दाटून आलं. तो हुंदके देऊ लागला. मी त्याला हलकेच थोपटलं.

    अजून दीपक का आला नाही? हे पाहण्यासाठी मालकराव आमच्याबाजूला येताना मी पाहिलं. मी अंधारात मिसळलो. चहा न पिताच बस मधे चढलो. माझी पिशवी घेऊन खाली उतरलो.

    घरी फोन करून माझ्या मुलीला सांगितलं, “रागावू नकोस,पण महत्वाच्या कामामुळे मला घरी यायला एक दिवस ऊशीर होईल.ह्ण यायला उशीर होईल म्हंटल्यावर तिने थोडीशी कुरकुर केली खरी,पण मला खात्री होती,जेव्हा मी तिला ही गोष्ट सांगेन तेव्हा उशीरा आल्याबद्दल ती मला रागावणार तर नाहीच पण तिला खूप आनंद होईल!! मी घरी फोन केला खरा,पण ह्या गोष्टीचा नेमका काय शेवट होणार आहे? हे मला त्यावेळी तरी कुठे माहित होतं?

    संध्याकाळी एकलपूरला मी दीपकच्या घरी गेलो.

    आई,ताई,दादा,बाबा सगळेच काळजीत! आजीबाई जपमाळ घेऊन बसलेल्या. एक विचित्र शांतता घरभर पसरलेली. सगळ्यांचेच चेहरे काळजीने,चिंतेने ओढलेले. सगळेच शून्यात नजर लावून बसलेले. कुणीच कुणाकडे पाहात नाही. ह्याला अपवाद फक्त छोटी जना. भाऊ कुठे गेला? का गेला? हे तिला कुणी सांगितलंच नव्हतं. (आणि त्या छोट्याशा मुलीला सांगणार तरी काय?)

    मला दारात पाहाताच बाबांचे डोळे मोठे झाले! भुवया वर झाल्या! बहुधा त्यांना वाटलं असावं, पोलीसातला माणूस आला असावा. दादा,ताई आई जवळ सरकले. आई डोळ्याला सारखा पदर लावत होती. आजीची जपमाळ थांबली.

    मी दोन-तीन मिनीटं काही बोललोच नाही! एकदम शांत!! माझ्या शांततेमुळे सगळेच अस्वस्थ!! मी हसून म्हणालो,“मी दीपकचा मित्र! दीपकचा निरोप घेऊन आलोय.ह्ण एका क्षणात घरातलं वातावरण बदललं! बाजूल्या बसलेल्या मुलांना ढकलून,शॉक लागल्यासारखी आई उठली. धडपडत आजीबाई उठल्या. बाबा जवळ आले. सर्वांचा एकच प्रश्न, “आमचा दीपक कुठाय?ह्ण “दीपक कुठाय? हे सांगायलाच तर मी आलोय. काळजी करू नका. दीपक अगदी सुखरुप आहे. निवांत आहे.ह्ण ह्या एका वाक्याने आईचा काळवंडलेला चेहरा थोडासा उजळला. दादाला चापटी मारत म्हणालो,“बरं झालं दीपक गेला ते! आता प्रत्येक वेळी तुलाच खिडकीत बसायला मिळेल. मोठी गोष्ट पण तुलाच मिळेल. सगळ्या गोष्टी सगळ्यात आधी तुलाच मिळतील. आणि पुन्हा भंडण-बिंडण काहीच नाही!! मज्जाच आहे बुवा तुझी!! का।़।़य?ह्ण दादाचा चेहरा रडवेला झाला. “माझं चुकलं काका. मी आता भाऊशी कध्धी-कध्धी भांडणार नाही काका. खरंच नाही भांडणार! भांडण आमचं व्हायचं पण त्रास आईला व्हायचा.आणि आज....आज तर सगळ्या घराला....म..मला माझी चूक कळली..ह्ण दादाला पुढे बोलताच आलं नाही. तो हमसून हमसून हुंदके देऊ लागला. मी त्याला पोटाशी धरलं. त्याने मला घट्टं मिठी मारली. मला त्याच्या स्पर्शातूनच समजलं ‘दादा बदलला आहे.’ “अहो माझंच चुकलं म्हणा! त्यांच्या सारख्या-सारख्या भांडणाने माझा जीव कातावून जायचा. काय बी सूचायचं नाय. प्रत्येक गोष्टीत भांडण. परवा वैतागून म्हणाले,चालता हो. अहो रागाच्या भरात चुकून म्हणाले,पण त्याचं एव्हढं रामायण होईल असं वाटलं नव्हतं. माझंच चुकलं. दीपक गेल्यापासून दोन घास काही पोटात जात नाहीत की रात्री डोळा लागत नाही. कसा आहे दीपक? कुठे राहतो? काय खातो? काय करतो?....ह्णआईला पुढे बोलताच येईना. तिला हुंदके अनावर झाले. आजी म्हणाली,“देव पावला! आमच्या चुका पोटात घाला पण भाऊला आत्ता घेऊन या.ह्ण छोट्या जनाला,हे काय चाललंय ते नीटसं कळतंच नव्हतं. तिचा समज होता भाऊ मामाकडे गेलाय. खूप दिवस राहिलाय,म्हणून आई डोळ्याला सारखा पदर लावतेय.

    दीपकच्या वडिलांचा मला काही केल्या अंदाज येत नव्हता. पांढरा लेंगा,अंगात पैरण,बारीक केस,कपाळावर गंध आणि गळ्यात तुळशीची जाड माळ. चेहरा शांत आणि प्रसन्न!

    मी त्यांच्याकडे हसून पाहिलं. मनात शब्दांची जुळवाजुळव केली. आणि भीत-भीत त्यांना विचारलं , “समजा,दीपक परत आला.तर.....तर तुम्ही काय कराल?ह्ण

    ते पार गोंधळून गेले! त्यांना प्रश्नच समजला नाही. त्यांनी मलाच उलट विचारलं, “काय कराल? म्हणजे काय? आं।़ म्हणजे काय? काय करणार? उत्तर स्पष्ट आहे की. त्याला घरात घेणार! आणखी काय? आं।़ आणखी काय?ह्ण आता माझी गडबड झाली! मग मी स्पष्टच विचारलं,“घरात घेतल्यावर तुम्ही त्याला ओरडणार,शिक्षा करणार.... वडील संतापले.रागाने थरथरत,मला पूर्ण बोलू न देता,माझ्यावर उसळून म्हणाले,“शिक्षा करणार..? अहो,तो गेल्यामुळे आम्हालाच शिक्षा झालीय... ती काय कमी आहे का?

    आपलं मूल असं एकाएकी पळून गेलं तर आई-बापाला काय चटका लागतो ते तुम्हाला काय कळणार हो? काळीज पिळून निघतंय आमचं! आम्हाला जेवण खाण सुचत नाही. डोळ्यात प्राण आणून आम्ही पोराची वाट पाहतोय. पोराच्या आठवणीनं काळीज तीळतीळ तुटतंय....आणि तुम्ही म्हणता,पोराला शिक्षा करणार का? काय राव,आमची थट्टा करता का? सांगा ना दीपक कुठाय? आई पुन्हा डोळ्याला पदर लावू लागली.

    घरातलं वातावरण बदललं. मी क्षणभर सुन्न झालो! काय बोलावं?काय करावं? मलाच कळेना. दादा चटकन उठला. माझा हात धरून म्हणाला, “चला-चला.आपण भाऊला घेऊन येउया. मी..मी सांगितलं ना तर रुसलेला भाऊ नक्कीच घरी येईल!ह्ण

    दादाने हात ओढतच मला घराबाहेर काढलं.

    मी,दीपकचे वडील आणि दीपकचा दादा,दीपकला आणायला निघालो. एकलापूरच्या एसटी स्टँडवर,माझ्या एका मित्रासोबत दीपक थांबला होता. माझ्या मित्राचं नाव होतं, गणपतराव,चहा टपरीचे मालक! विश्वास ठेवा,गफ्पा मारतानाच माझी गणपतरावांशी दोस्ती झाली होती. लांबून चालत येणारे आपले बाबा आणि दादा दीपकने पाहिले. दीपकला भरुन आलं. त्याचा श्वास वाढला. त्याला आवंढा गिळताना त्रास होऊ लागला. त्याला हुंदके अनावर झाले. जसजसे दादा,बाबा जवळ येऊ लागले तसतसं त्याला बोलता ही येईना.

    दादाने त्याला गच्चं धरलं आणि म्हणाला, “भाऊ..भाऊ आता मी तुझ्याशी कध्धी भांडणार नाही. पण तू असं आम्हाला सोडून कध्धी जायचं नाही! कधी ही जायचं नाही.ह्ण

    बाबांनी धावतच येऊन दीपकला पोटाशी घेतलं. त्याला मायेने आंजारलं गोंजारलं. तेव्हा बाबांच्या अनवाणी पायावर,दीपकच्या डोळ्यातील आनंदाश्रू पडत होते!!

    गणपतराव कळवळून म्हणाले,“लई गोड आहे,‘आपलं’पोर!ह्ण घरी आल्यावर,ही गोष्ट माझ्या मुलीला सांगताना माझे डोळे डबडबले होते. मी डोळे पुसत मुलीकडे पाहिलं तर...... तिचे ही डोळे पाणावलेले!

    मग आम्ही दोघे ही,मोठ्या आनंदाने ओल्या डोळ्यांनी हसलो! खरं सांगा,ही गोष्ट वाचताना,तुम्ही पण ओल्या डोळ्यांनी......?

    -राजीव तांबे

  • हिरवाईत लपलेली रंगीत दुनिया

    On 24th July 2020, Children Magazine

    पाऊस पडला की अगदी आठवड्याभरातच आपल्या आजूबाजूचं चित्र हिरवंगार होतं. कवी ना. धों. महानोरांच्या भाषेत सांगायचं तर ‘आषाढाला पाणकळा, सृष्टी लावण्याचा मळा!’ मग हे सृष्टी लावण्य खुलतं कसं? हे समजून घेऊया जिल्पा निजसुरे यांच्या लेखातून!'वयम्' मासिकाच्या जून 2013 च्या अंकात प्रसिद्ध झालेला हा लेख वाचा आणि तुम्ही काय काय नवीन पाहिलंत ते जरूर कळवा-

  • रात्री उडणारे ‘पतंग'

    On 21st July 2020, Children Magazine

    दि.१८ ते २६ जुलै हा आठवडा भारतात National Moth week म्हणून साजरा होत आहे. फुलपाखरांचे चुलतभाऊ म्हणता येतील अशा पतंगांच्या जगाची आम्हांला ( मी आणि युवराज गुर्जर Yuwaraj Gurjar) ओळख झाली, ती येऊरला अचानक दिसलेल्या अॅटलास मॉथ मुळे. डॉ. अरूण जोशी आणि आयझॅक किहीमकर Isaac Kehimkar हे आमचे सुरुवातीचे मार्गदर्शक. जानेवारी २०१५ मध्ये 'वयम्' मासिकासाठी संपादिका शुभदा चौकर यांनी मला संक्रांत विशेषांकात 'पतंगां'वर लेख लिहायला सांगितला, तो लेख म्हणजे- ‘रात्री उडणारे पतंग’. ‘राष्ट्रीय 'पतंग' महोत्सव २०२०’च्या निमित्ताने पुन्हा एकदा वाचकांसाठी आम्ही शेअर करतोय

  • खमंग सुगंध मातीचा!

    On 17th July 2020, Children Magazine

    गंध आणि आठवणी याचं एक छान नातं आहे. हा गंध बसल्याजागी आपल्याला स्थळ-काळ कोणत्याही मर्यादेशिवाय कुठेही घेऊन जातो. आठवा बघू तुम्हाला जुन्या आठवणी करून देणारे वेगवेगळे गंध! एक गंध तर सगळ्या मुला-माणसांना धुंद करतो तो म्हणजे पहिल्या पावसानंतर पसरणारा मातीचा गंध... त्याबद्दल जाणून घेण्यासाठी वाचू या पद्मश्री पुरस्कारप्राप्त वैज्ञानिक डॉ. शरद काळे यांचा लेख! ‘वयम्’ मासिकाच्या जून 2013 च्या अंकात प्रसिद्ध झालेला हा लेख आज या नव्या माध्यमात प्रसिद्ध करत आहोत.

    पहिल्या पावसात भिजताना मातीचा सुवास अनुभवलाय तुम्ही? त्याला म्हणतात मृद्गंध. मृदा म्हणजे माती. मातीच्या हा गंध छान खमंग असतो.

  • थेंबू आला भेटीला

    On 14th July 2020, Children Magazine

    गेले काही दिवस पावसाने जवळपास पूर्ण महाराष्ट्रात हजेरी लावून सगळं वातावरण गारेगार केलंय. पण पाऊस नक्की पडतो तरी कसा? आपल्याला सांगतोय थेंबू! हो हो थेंबू ! थेंबूची ही छानशी गोष्ट. या थेंबूला आपल्यासाठी बोलका केलाय ज्येष्ठ वैज्ञानिक डॉ. बाळ फोंडके यांनी! ‘वयम्’ मासिकाच्या जून 2013 च्या अंकात प्रसिद्ध झालेला हा लेख खास बाल-किशोरांना वाचायला पाठवत आहोत.

    मित्रांनो, मी आलोSSS मी... पावसाचा थेंब!

  • पाठ्यपुस्तकांचा इतिहास!

    On 7th July 2020, Children Magazine

    काय, नवीन पाठ्यपुस्तकं पाहिलीत का? शैक्षणिक वर्ष सुरू झालं की पाठ्यपुस्तकं पाहायची ओढ लागते ना? यंदा तर अजून शाळा सुरू नाही झाल्या, पण पाठ्यपुस्तकं मात्र वेळेत आली. पाठ्यपुस्तक या प्रकारचा शोध कधी, कुणी लावला, पहिलं पाठ्यपुस्तक कधी प्रसिद्ध झालं, माहितीये?... 'वयम्' मासिकाच्या जुलै 2014 अंकात प्रसिद्ध झालेला ज्येष्ठ शिक्षणतज्ज्ञ किशोर दरक यांचा हा लेख आज मुद्दाम तुम्हाला वाचायला देत आहोत.

    'नव्या कोऱ्या पुस्तकांचा वास मला खूप आवडायचा' हे वाक्य तुम्ही अनेकदा वाचलं/ऐकलं असेल. आत्ता प्रौढ असणाऱ्या अनेकांसाठी 'नवं पुस्तक' म्हणजे 'पाठ्यपुस्तक'च असायचं. कारण बाकी इतर कोणती पुस्तकं हातात पडायचीच नाहीत. शाळेत जाऊन साक्षर झालेल्या सगळ्यांच्या आयुष्यात सर्वाधिक महत्वाचं स्थान असलेली पुस्तकं म्हणजे पाठ्यपुस्तकं!

  • ‘पाठ्यपुस्तक कसे घडते!'

    On 4th July 2020, Children Magazine

    यंदा करोनाच्या काळात सर्वत्र ताळेबंदी असूनही SSC बोर्डाची पाठ्यपुस्तके वेळेत तयार झाली. ती वेबसाइटवर आली. काही मुलांच्या हातातही आली. पाठ्यपुस्तक हे शालेय अभ्यास शिकण्याचं महत्त्वाचं माध्यम! पाठ्यपुस्तकं कोण, कशी तयार करतं? जाणून घेऊया? ‘वयम्’ मासिकाच्या जुलै 2014च्या अंकातला लेख आहे हा! ‘पाठ्यपुस्तक कसे घडते!' “स्थायू, द्रव आणि वायू अशा पदार्थाच्या तीन अवस्था आहेत. पेटलेली मेणबत्ती स्थायू अवस्थेत असते, तिच्यापासून ओघळणारे मेण द्रव अवस्थेत, तर ज्योतीतील जळणारे मेण वायू अवस्थेत असते…’

  • ‘वयम्’च्या अनुभव लेख उपक्रमावर आधारित शैक्षणिक लेख, आज 'महाराष्ट्र टाइम्स'च्या संपदकीय पानावर

    On 19th June 2020, Children Magazine

    पाठ घेण्यापेक्षा पाठबळ द्या !

    सध्या मुलांच्या शाळा निदान ऑनलाइन पद्धतीने सुरू व्हाव्या, असा अट्टहासी सूर आळवला जात आहे. करोना-काळात जणू मुलांचे शिक्षण थबकले आहे आणि शिक्षण-विरहित पोकळीत ती जगत आहेत, अशी चिंता काहींना वाटत आहे. खरोखरच अशी स्थिती आहे का? प्रत्यक्ष शाळा बंद असली तरी मुलांचे शिकणे बंद पडले आहे का? या काळात अनेक मुलांनी नव्या क्षमता कमावल्या, नवी कौशल्ये आत्मसात केली, त्यांना नव्या जाणिवा झाल्या- ही शक्यता आपण लक्षात का घेत नाही?

    येनकेन प्रकारे शिक्षकांनी पाठ्यपुस्तकातील पाठ मुलांसमोर सादर केले तरच शिक्षण होते, या गृहीतकापलीकडे आपण शिक्षणाचा विचार केला तर नव्या शक्यता लक्षात येऊ शकतात. अगदी पाठ्यपुस्तक या महत्त्वाच्या व मूलभूत शिक्षण-साधनाला प्रमाण मानूनही मुलांना शिकण्यासाठी चालना देण्याच्या अनेक नव्या शक्यता आपण या काळात आजमावू शकतो.

  • ‘वयम्’च्या मुलांचे सुट्टी अनुभव – भाग 16

    On 12th June 2020, Children Magazine

    तीव्र संवेदनशीलता

    नवनवीन पदार्थ खायला कुणाला आवडत नाही? मुलांना तर वेगवेगळं, चटकदार खायला हवच असतं ना! मात्र सध्याच्या परिस्थितीत आपण गरजा आणि चैन यांतील फरक समजून घेतला पाहिजे, याची जाणीव या मुलांनाही लख्खकन् झाली! मुलांची संवेदनशीलता किती तीव्र आहे बघा!! ‘वयम्’ मासिकातर्फे आम्ही हाती घेतलेल्या अनुभव-लेखन उपक्रमात शेकडो मुलं लिहिती झाली. त्यातील निवडक अनुभव-लेख आम्ही संपादित रूपात प्रसिद्ध करत आहोत. बघा या मुलांनी करोना-काळात कित्ती गोष्टी करून पाहिल्या...

    आज वाचा भाग- 16.

  • शिस्तशीर मुलांना सलाम!

    On 8th June 2020, Children Magazine

    संयमाची रुजवण

    मुलांना पाहिजे तेव्हा पाहिजे ते मिळण्याची सवय बहुतांश घरांतून लागलेली असते. लॉकडाउनमुळे त्यांना जाणीव झाली की, आपल्याला जे जे हवेसे वाटतेय ते आत्ता मिळू शकणार नाही. आहे त्यात समाधान मिळवावे लागेल. कौतुक हे, की मुलांनी हाही धडा आनंदाने आत्मसात केला या काळात... ‘वयम्’ मासिकातर्फे आम्ही हाती घेतलेल्या अनुभव-लेखन उपक्रमात शेकडो मुले लिहिती झाली. त्यांतील निवडक अनुभव-लेख आम्ही संपादित रूपात प्रसिद्ध करत आहोत. बघा या मुलांनी करोना-काळात कित्ती गोष्टी करून पाहिल्या...

    आज वाचा भाग- 15.

  • शिस्तशीर मुलांना सलाम!

    On 2nd June 2020, Children Magazine

    शिस्तशीर मुलांना सलाम!

    “आजच्या पिढीला शिस्त नाही,” असा आरोप मोठी माणसं अनेकदा करतात. हा आरोप सपशेल खोटा पाडलेली अनेक मुलं भेटली आम्हांला... अर्थात त्यांच्या पत्रांतून! ‘वयम्’ मासिकातर्फे आम्ही हाती घेतलेल्या अनुभव-लेखन उपक्रमात शेकडो मुलं लिहिती झाली. त्यातील निवडक अनुभव-लेख आम्ही संपादित रूपात प्रसिद्ध करत आहोत. बघा, या मुलांनी गेल्या दोन महिन्यांत किती गोष्टी करून पाहिल्या... त्याही अगदी शिस्तीत! कोण म्हणू धजेल की आजची मुलं बेशिस्त आहेत?

    आज वाचा भाग- 14.

  • बेगमीचा काळ !

    On 27th May 2020, Children Magazine

    बेगमीचा काळ !

    करोना सुट्टीच्या काळात बच्चे कंपनी पापड, शेवया असे बेगमीचे पदार्थही बनवू लागली. मुळात बेगमी म्हणजे काय, ती का करायची, हे या काळाने शिकवले त्यांना! आणि घरच्यांशी मनसोक्त गप्पा मारण्यातून त्यांना कितीतरी नव्या जाणिवा झाल्या... हीही बेगमीच, त्यांना पुढच्या आयुष्यात पुरेल अशी!!

    …‘वयम्’ मासिकातर्फे आम्ही हाती घेतलेल्या अनुभव-लेखन उपक्रमात एव्हाना शेकडो मुले लिहिती झाली. त्यातील निवडक अनुभव-लेख आम्ही संपादित रूपात प्रसिद्ध करत आहोत.

    आज वाचा भाग- 13.

  • घरोघरी छोटे शेफ!

    On 22nd May 2020, Children Magazine

    घरोघरी छोटे शेफ!

    स्वयंपाकघर ही एक महत्त्वाची प्रयोगशाळा. पण व्यग्रतेमुळे मुलांना या घरच्या शाळेत वावरायला वेळही नसतो आणि वावही नसतो. अचानक मिळालेल्या सुट्टीमुळे मुलांचे पाय स्वयंपाकघरात खेचले गेले. लुडबूड करता करता ही मुले किचन चॅम्पियन झाली की! ‘वयम्’ मासिकातर्फे आम्ही हाती घेतलेल्या अनुभव-लेखन उपक्रमात जी शेकडो मुले लिहिती झाली, त्यांतील अनेकांनी त्यांच्या ‘शेफ’गिरीबद्दल लिहिलंय!

    आज वाचा भाग- 12.

  • निवांत काळातील निरीक्षण

    On 20th May 2020, Children Magazine

    एरव्ही दुर्मीळ असलेला वेळ मिळाल्यावर मुलं बारीक निरीक्षण करतात. अनोखे अनुभव मनापासून उपभोगतात... ‘वयम्’ मासिकातर्फे आम्ही हाती घेतलेल्या अनुभव-लेखन उपक्रमात शेकडो मुलं लिहिती झाली. त्यांतील निवडक अनुभव-लेख आम्ही संपादित रूपात प्रसिद्ध करत आहोत. आज वाचा भाग- 11.

  • बुध व शुक्राचे सुरम्य दर्शन

    On 19th May 2020, Children Magazine

    बुध व शुक्राचे सुरम्य दर्शन
    श्री. हेमंत मोने

    शुक्रवार दि. 22 मे 20 रोजी सायंकाळी पश्चिमेकडे बुध आणि शुक्र या दोन्ही ग्रहांचे एकमेकांजवळ दर्शन होईल. त्या दिवशी संध्याकाळी 7.10 वा. सूर्यास्त होईल.शुक्र खूपच तेजस्वी असल्यामुळे सुर्यास्तानंतर 5—10 मिनिटांतच दिसू लागेल. त्यानंतर 7.35 चे सुमारास संधिप्रकाशाचा प्रभाव कमी होईल आणि मग शुक्राच्या डाव्या हातास (दक्षिणेस ) सुमारे एक अंशावर बुध ग्रह व्यवस्थित दिसेल. या दोन ग्रहांची युती मृग नक्षत्रात होत आहे.मृगातील काक्षी (Betalguse ) हा लाल तारा, सारथी तारका पुंजातील अग्नी (Elnath) व रोहिणी (Aldeberan) यांच्या त्रिकोणात शुक्र आणि बुधाचा मुक्काम असेल.

  • ‘वयम्’च्या मुलांचे सुट्टी अनुभव – भाग 10

    On 15th May 2020, Children Magazine

    विस्मृतीतील कलांची ओढ !

    मोकळा वेळ ही पर्वणी वाटलीये मुलांना. शाळा, होमवर्क, ट्यूशन क्लास यांनी गच्च झालेल्या दिवसांत मुलांना छंद जोपासायला वेळच मिळत नाही. भरतकाम, शिवणकाम, बागकाम या कला तर फार मागे पडतात. करोनाच्या सुट्टीत काही मुले या विस्मृतीतील कलांकडे वळली. ‘वयम्’ मासिकातर्फे आम्ही हाती घेतलेल्या अनुभव-लेखन उपक्रमामुळे ही मुले लिहिती झाली. निवडक अनुभव-लेख आम्ही संपादित रूपात प्रसिद्ध करत आहोत.

    आज वाचा भाग- 10.

  • तीन ग्रहांचे दर्शन

    On 12th May 2020, Children Magazine

    ‘वयम’ वाचकांनो, पहाटे उठून जरा आकाशात बघा. गुरु, शनी व मंगळ सध्या आपल्याला सहजपणे दर्शन देत आहेत. पहाटे 5 चे सुमारास एकाच वेळी आकाशात तीन ग्रहांचे सुंदर दर्शन होते आहे. त्यासाठी द्विनेत्री, दुर्बिण अशा कोणत्याही साधनाची जरुरी नाही. आपले डोळे त्यासाठी समर्थ आहेत. आता हे ग्रह कसे पहायचे ते सांगतो. पहाटे 5 ते 5.30 ही वेळ सर्वात उत्तम. दक्षीणेकडे तोंड करा. तुमच्या उजव्या हाताकडून डाव्या हाताकडे (पश्चिमेक्डून पूर्वेकडे ) क्रमाने गुरु, शनी व मंगळ यांचे दर्शन होईल. गुरु या तिघांमध्ये तेजस्वी आहे. गुरु—शनी एकाच नजरेत येतात. या दोघांपासून मंगळ डाव्या हातास (पूर्वेकडे) थोडा दूर आहे. मंगळवाऱ दि. 12 ते शनिवार दि.16 पर्यंत निरीक्षण केल्यास आकाश दर्शनाबरोबरच चंद्राचे सरकणेही लक्षात येईल. या काळात ग्रहांच्या स्थितीत लक्षात येण्यासारखा कोणताच बदल होणार नाही. मंगळवाऱ दि. 12 च्या पहाटे चंद्राजवळ गुरु व शनी सहज ओळखता येतील. बुधवार दि. 13 रोजी चंद्र शनीच्या जवळ पोहोचलेला असेल. गुरुवार दि.15 रोजी चंद्र मंगळाला भेटेल. शुक्रवार दि. १६ रोजी चंद्राच्या रेषेत उजवीकडे (पश्चिमेस) अनुक्रमे मंगळ, शनी आणि गुरु यांचे सुरम्य दर्शन होईल.

  • ‘वयम्’च्या मुलांचे सुट्टी अनुभव – भाग 8

    On 7th May 2020, Children Magazine

    घरच्या घरी, कित्तीतरी! घरी असतानाही खूप काही शिकता येतं, याचे धडे या काळाने मुलांना दिले. मुलांनी घराची प्रयोगशाळा केली आणि पापड, केकपासून सॅनिटायझरपर्यंत काय काय करून पाहिलं. ‘वयम्’ मासिकातर्फे आम्ही हाती घेतलेल्या अनुभव-लेखन उपक्रमातील भाग 8 मध्ये मुलांच्या मनमुराद प्रयोगांबद्दल वाचा. वाचताय ना तुम्ही ही मालिका?

  • ‘वयम्’च्या मुलांचे सुट्टी अनुभव – भाग 7

    On 5th May 2020, Children Magazine

    मदत घेण्याची कला!

    अचानक भरपूर वेळ मिळाल्यावर तो कारणी लावण्यासाठी कोणाची मदत घ्यायची हे, ही मुलं न शिकवता शिकली. आपले शिक्षक, आजी-आजोबा, दादा-ताई, शिबिर किंवा क्लब चालवणारी त्यांच्या जिव्हाळ्याची व्यक्ती आणि आधुनिक तंत्रज्ञान यांचा हात धरून त्यांनी नवं काहीतरी करून पाहिलं. ‘वयम्’ मासिकातर्फे आम्ही हाती घेतलेल्या अनुभव-लेखन उपक्रमाला भरघोस प्रतिसाद मिळत आहे. निवडक अनुभव-लेख आम्ही संपादित रूपात प्रसिद्ध करत आहोत. वाचताय ना तुम्ही ही मालिका?

  • ‘वयम्’च्या मुलांचे सुट्टी अनुभव – भाग 6

    On 30th April 2020, Children Magazine

    मुलं वाचत नाहीत.. त्यांना अभ्यास नकोसा वाटतो... ही गृहितकं चुकीची आहेत. निदान ‘वयम्’ मासिकाशी निगडित असलेली मुलं तरी छान वाचतात, स्वतः स्वतःला हवं ते आवडीने शिकतायत. त्यासाठी मनापासून अभ्यास करतात. संधी, वेळ आणि वाव मिळताच ही मुलं किती काय काय करताहेत, बघा! ‘वयम्’ मासिकातर्फे आम्ही हाती घेतलेल्या अनुभव-लेखन उपक्रमाला भरघोस प्रतिसाद मिळत आहे. निवडक अनुभव-लेख आम्ही संपादित रूपात प्रसिद्ध करत आहोत. वाचताय ना तुम्ही ही मालिका?

  • ‘वयम्’च्या मुलांचे सुट्टी अनुभव – भाग 5

    On 28th April 2020, Children Magazine

    मुलांना एरव्ही मोकळा वेळ मिळणे दुर्मीळ झाले आहे. शांत, निवांत वेळ मिळताच ही मुले किती वेगवेगळ्या गोष्टी करून पाहतात, बघा. वयम् वाचक मुलांच्या अनुभव-लेख मालिकेचा हा 5वा भाग!

  • ‘वयम्’च्या मुलांचे सुट्टी अनुभव – भाग 4

    On 22nd April 2020, Children Magazine

    वयम्’ मासिकातर्फे आम्ही केलेल्या आवाहनाला भरघोस प्रतिसाद मिळत आहे. रोज किमान २०-२२ ‘वयम्’ वाचक-मुलांचे अनुभव-लेख आमच्यापर्यंत येत आहे. या अनुभव-लेखांतून मुले त्यांच्या भावना व्यक्त करत आहेत. मुले नवनवीन गोष्टी करत आहेत. नवीन काही समजून घेत आहेत. निवडक अनुभव-लेख आम्ही संपादित रूपात प्रसिद्ध करत आहोत. वाचताय ना, ही अनुभव-मालिका?

  • ‘वयम्’च्या मुलांचे सुट्टी अनुभव – भाग 3

    On 20th April 2020, Children Magazine

    वयम्’ मासिकातर्फे आम्ही केलेल्या आवाहनाला भरघोस प्रतिसाद मिळत आहे. रोज किमान २०-२२ ‘वयम्’ वाचक-मुलांचे अनुभव-लेख आमच्यापर्यंत येत आहे. या अनुभव-लेखांतून मुले त्यांच्या भावना व्यक्त करत आहेत. मुले नवनवीन गोष्टी करत आहेत. नवीन काही समजून घेत आहेत. निवडक अनुभव-लेख आम्ही संपादित रूपात प्रसिद्ध करत आहोत. वाचताय ना, तुम्ही ही अनुभव-मालिका?

  • ‘वयम्’च्या मुलांचे सुट्टी अनुभव – भाग 2

    On 14th April 2020, Children Magazine

    करोना विषाणूमुळे घरातच वेळ घालवत असताना आपण किती वेगवेगळे अनुभव घेऊ शकतो, हे मुलांकडून समजून घेण्यासारखे आहे. रोजच्या रोज ‘वयम्’च्या वाचक-मुलांचे अनुभव-लेख आमच्यापर्यंत येत आहेत. सिंधुदुर्ग ते गडचिरोली अशा महाराष्ट्र राज्याच्या पूर्व-पश्चिम सीमाभागांतूनही मुलांचे अनुभव-लेख आले आहेत. या संभ्रम-काळाबद्दल वाटणारी हुरहूर, चिंता आपल्या लेखनातून ही मुलं प्रकट करत आहेत. रडत, कंटाळत न राहता त्यांनी ही परिस्थिती फार समजूतदारपणे स्वीकारली आहे. त्यांचे अनुभव, नव्या जाणिवा त्यांच्याच शब्दांत, पण थोडक्यात समोर ठेवणारी ही अनुभव-मालिका.. वाचताय ना?

  • ‘वयम्’च्या मुलांचे सुट्टी अनुभव – भाग 1

    On 9th April 2020, Children Magazine

    घरोघरीची मुले सध्या घरी आहेत. यंदा करोना विषाणूमुळे अचानक मिळालेली सुट्टी शिवाय सर्व कुटुंबीयही घरी, अशा या काळात मुलांनी काय नवे अनुभव घेतले, त्यांना कोणत्या नव्या जाणिवा झाल्या, हे जाणून घेण्यासाठी ‘वयम्’ मासिकातर्फे करण्यात आलेल्या आवाहनाला चांगला प्रतिसाद मिळत आहे. रोजच्या रोज ‘वयम्’ वाचक-मुलांचे अनुभव-लेख वाचायला मिळत आहे. त्यात संभ्रम-काळाबद्दल मुलांच्या मनात निर्माण झालेल्या विविध भावना त्यांनी व्यक्त केल्या आहेत. त्यात हुरहूर, काळजी, चिंता अशा भावना स्वाभाविकपणे प्रकट झाल्या असल्या तरी बहुतांश मुलांनी ही परिस्थिती फार समजूतदारपणे स्वीकारली आहे.

  • शंकू ते मेंदू – आपला रंगप्रवास

    On 12th March 2020, Children Magazine

    इंट्रो - मानवी डोळ्यांना रंग नेमके कसे ओळखता येतात, यावर आतापर्यंत बरीच संशोधने झाली आहेत. काही संशोधने चालू आहेत. त्या संशोधनांतून कितीतरी रंगतदार शोध लागले आहेत... आपल्या जीवनात रंगच नसते, सगळं काही काळं-पांढरं असतं तर किती कंटाळवाणं झालं असतं, नाही का ! नशीब, आपल्या सभोवतालीच निसर्गानेच किती रंगांची लयलूट केली आहे. सरत्या पावसाच्या संध्याकाळी आभाळात दिसणारी इंद्रधनूची कमान त्यावरील ता ना पि हि नि पा जा किंवा VIBGYOR आपण आनंदाने पाहू शकतो कारण आपले डोळे आणि त्यांना आज्ञा देणारा मेंदू !

  • नैसर्गिक रंगात रंगलो आम्ही!

    On 11th March 2020, Children Magazine

    रंग कोणाला नाही आवडत ? होळी, दहीहंडी अशा सणांवेळी आपण मोठ्या प्रमाणात रंगांशी खेळतो. पण हे रंग बनतात कसे? काही वेळा हे रंग अपायही करतात. मग कोणते रंग चांगले? वाचा मार्च २०१६ च्या ‘वयम्’ अंकातील उद्योगभेटीचा वृत्तान्त - रंगात रंग कोणता? म्हणजेच Colour colour which colour? हा खेळ आपण तुम्ही खेळलाय? हा खेळ खेळताना जो रंग आपल्याला शोधायला सांगितला आहे तो रंग शोधायला आपण आपल्या आजूबाजूला पळतो आणि तो रंग सापडला की त्याला हात लावून धरतो. तो रंग शोधेपर्यंत जो आउट होईल त्यावर राज्य येते. यावेळी निसर्गातील अनेक रंगाची जणू उजळणीच चाललेली असते.

  • रंगांची बेरीज-वजाबाकी

    On 10th March 2020, Children Magazine

    सात रंगांची, तानापिहिनिपाजा भिंगरी गर्रकन फिरवली की, हा पांढरा रंग दिसतो. पण बशीत उरलेले रंगांचे उगाळे एकत्र केल्यावर मात्र काळाकुट्ट रंग होतो. असे का? आपल्याला रंग कसे दिसतात?.. वाचा हा लेख - “आई, असं का होतंय?” नीलने आईला ओढतच बाल्कनीत नेलं. “इथे बघ! आम्ही ही सात रंगांची, तानापिहिनिपाजा भिंगरी बनवली. ती रंगवताना आम्ही बशीत त्या साती रंगांचे वेगवेगळे ठिपके घोटवले होते. आता ही भिंगरी गर्रकन फिरली की, हा असा मस्त पांढरा रंग दिसतो. पण बशीत उरलेले रंगांचे उगाळे एकत्र केल्यावर मात्र हा बघ असा काळाकुट्ट रंग झाला.” “असं का झालं, काकू?” नीलच्या मित्राला, अर्णवलाही, हाच प्रश्न पडला होता.

  • अग्नि-उत्सव!

    On 9th March 2020, Children Magazine

    शब्दांनाही नाती असतात. ती समजून घेण्यात मजा असते. या लेखात ‘होळी’ आणि ‘अग्नी’ या शब्दांची नातीगोती जाणून घेऊया. `होळी रे होळी पुरणाची पोळी’, `आयी होली आयी, सब रंग लायी’ या अशा ओळी वाचून गेल्या वर्षी साजऱ्या केलेल्या होळी या सणाच्या कितीतरी आठवणी मनात जाग्या झाल्या असतील ना तुमच्या ? आणि आता तुम्हाला होळी पेटल्यावर तडतडतडतड वाजत आसमंताला भिडणाऱ्या आगीच्या ज्वाळा, होळीच्या गरम गरम हाळा, होळीत टाकलेल्या नारळाच्या खमंग भाजक्या खुरड्या मस्त स्वादिष्ट पुरणपोळी तुमच्या बरोबरीने काकामामांनी ठोकलेल्या आरोळ्या आणि मारलेल्या बोंबा आणि दुसऱ्या दिवशी होळीच्या रंगांनी रंगवलेली बाळगोपाळ दोस्त मंडळी.

  • प्राण्या तुझा रंग कसा ?

    On 4th March 2020, Children Magazine

    इंट्रो - प्राण्या-पक्ष्यांचे रंग किती वेगवेगळे असतात ना? रोहित पक्षी (फ्लेमिंगो) छान गुलाबी का? मोराचा मूळ रंग म्हणे तपकिरी असतो पण आपल्याला तर तो मोरपिशी दिसतो... असे का?
    प्राण्या तुझा रंग कसा ? आणि प्राण्या तो असा का ? या प्रश्नाची उत्तरे आपल्याला शोधताना या पृथ्वीवर असणाऱ्या विविध सजीवसृष्टीत निसर्गाने किती विचारपूर्वक रंगांची उधळण केली आहे, ते लक्षात येते. प्राण्यांच्या अंगावर दिसणारे रंग हे त्यांच्या कातडीत, केसात, लवेमध्ये किंवा पिसांत असणाऱ्या रंगद्रव्यामुळे दिसतात.

  • रंगांची ओळख

    On 3rd March 2020, Children Magazine

    इंट्रो- आपण रंग कसे काय ओळखू शकतो? आपल्या शरीरात अशी कोणती यंत्रणा आहे, जी आपल्याला रंग ओळखायला मदत करते? रंग ओळखणे ही काही सोपी क्रिया नाही. नीट समजून घ्या हं. या शास्त्रज्ञ काकानी आपल्याला खूप सोपं करून सांगितलय हे विज्ञान. आपल्याला रंग कसे शिकवले जातात? तर हिरवा रंग गवताचा. म्हणजे तर गवत ज्या रंगाचं असतं तो हिरवा. पण मग पोपटाचाही हिरवाच कसा, असा प्रश्न साहजिकच पडू शकतो. कारण त्या दोन रंगांमध्ये फरक असतो. तेव्हा रंगांची ओळख पटायची तर त्या रंगांचा अनुभव त्याला घ्यावा लागतो. आपल्या डोळ्यांनी तो रंग पाहिल्याशिवाय त्याची ओळख पटणं तसं कठिणच आहे.

  • सत्याचा शोध

    On 28th Feb 2020, Children Magazine

    मित्रांनो, आपल्या सार्‍या भारतीयांसाठी फेब्रुवारी महिना हा महत्त्वाचा आहे. याचं कारण याच महिन्याच्या २८ तारखेला 'राष्ट्रीय विज्ञान दिन' देशभर साजरा करण्यात येतो. दरवर्षी त्या दिवशीचं म्हणून एक घोषवाक्य जाहीर केलं जातं आणि त्या दिवशी देशभर होणारे कार्यक्रम त्या घोषवाक्याच्या अनुषंगानं केले जातात. या कार्यक्रमांमध्ये शाळा, महाविद्यालयं, विद्यापीठं, विविध संशोधन संस्था यांच्यातील विद्यार्थी, त्यांचे शिक्षक, शास्त्रज्ञ, संशोधक भाग घेतात. हा दिवस साजरा करायला सुरुवात झाली, ती १९८६ सालापासून.

  • साहित्यातील कोलंबस!

    On 27th Feb 2020, Children Magazine

    ज्यांच्या नावाचा एक तारा अथांग तारांगणात अक्षय विराजमान आहे असं एक

    आदरणीय नाव - कविश्रेष्ठ कुसुमाग्रज. अर्थात –‘ज्ञानपीठ’ पुरस्कार प्राप्त विष्णू वामन शिरवाडकर. जनमानसातले तात्यासाहेब! कवी, साहित्यिक अनेक असतात; पण ज्यांचे शब्द समाजाला जगण्याची प्रेरणा देतात; काळोखात ठेच लागल्यानंतर फुंकर घालतात व पुढील वाटचालीसाठी प्रकाश देतात, असे साहित्यिक विरळा असतात. आपले वि.वा.शिरवाडकर म्हणजेच कविश्रेष्ठ कुसुमाग्रज हे त्यांपैकीच महत्त्वाचे शब्दप्रभू.